سوره غافر — آیه 50

معانی کلمات:

• بَیِّنات: دلایل روشن و معجزات آشکار
• ضَلال: گمراهی، تباهی و نابودی

تفسیر آیه:

خازنان جهنم در پاسخ به درخواست اهل آتش که از آنان میخواستند برایشان از پروردگارشان طلب تخفیف عذاب کنند، با سرزنش و توبیخ میگویند: «آیا پیامبران شما با دلایل روشن و معجزات آشکار به سویتان نیامدند و حق را برایتان روشن نساختند؟» کافران در پاسخ اعتراف میکنند: «آری، پیامبران با دلایل روشن نزد ما آمدند، ولی ما آنان را تکذیب کردیم و دعوتشان را نپذیرفتیم.»

سپس خازنان جهنم با تمسخر و استهزا به آنان میگویند: «پس خودتان دعا کنید؛ زیرا ما هرگز برای کافران شفاعت نمیکنیم و دعایی از جانب شما نخواهیم کرد.» آنگاه خداوند متعال بیان میفرماید که دعای کافران جز در گمراهی و تباهی نیست؛ یعنی دعای آنان نه تنها هیچ سودی برایشان ندارد، بلکه به سبب کفرشان در ضلالت و هلاکت است و هرگز به اجابت نمیرسد و راه به جایی نمیبرد.

فواید و پیامهای آیه:

1. حجت بر انسان تمام شده است: هیچ کس در روز قیامت نمیتواند عذری بیاورد که از حق بیخبر بوده است؛ زیرا پیامبران با دلایل روشن به سوی همه مردم فرستاده شدهاند.
2. اعتراف به گناه در قیامت سودی ندارد: کافران در آن روز به خطای خود اعتراف میکنند، اما این اعتراف دیر هنگام هیچ فایدهای برایشان ندارد و عذاب را از آنان دفع نمیکند.
3. شفاعت تنها برای اهل ایمان است: خازنان جهنم از شفاعت برای کافران خودداری میکنند و این نشان میدهد که شفاعت مخصوص مؤمنان است، نه آنان که با کفر از دنیا رفتهاند.
4. دعای بدون ایمان بیاثر است: دعا و نیایش تنها زمانی ارزش و اثر دارد که از قلبی مؤمن و خالص برآید؛ دعای کافر به سبب کفرش در گمراهی و تباهی است و هرگز مستجاب نمیشود.
5. هشدار جدی به غافلان: این آیه زنگ خطری است برای کسانی که دعوت پیامبران را نادیده میگیرند که در آن روز پشیمانی و حسرت سودی نخواهد داشت و هیچ راه نجاتی برای آنان وجود نخواهد داشت.