G'ofir surasi — Oyat 50

Kalimalarning ma'nolari:

• Bil-bayyinat: Aniq dalillar, hujjatlar va mo''jizalar bilan.
• Baly: Ha, albatta (tasdiqlash so'zi).
• Fi dalal: Adashish, yo'qotish, behuda va zoye ketish.

Tafsir:

Do'zax qo'riqchilari (xazana) kofirlarning iltijolariga javoban ularni tanbeh qilib: "Sizlarga Payg'ambarlaringiz aniq dalillar va mo''jizalar bilan kelmaganmidi?!" – deydilar. Bunga kofirlar iqror bo'lib: "Ha, albatta kelgan edi", – deyishadi. Shunda qo'riqchilar ularni masxara qilib: "Unda o'zingiz duo qilib ko'ring-chi! Biz kofirlar uchun shafoat qilmaymiz va ularning haqiga duo ham qilmaymiz", – deyishadi. So'ngra Alloh taolo bu holni bayon qilib: "Kofirlarning duosi esa faqat adashish va zoye ketishdir", – deydi. Ya'ni ularning duosi hech qachon ijobat bo'lmaydi, chunki ular kufr tufayli duo qabul qilinadigan fazilatdan mahrum bo'lishgan. Ularning duosi yo'qolib ketadi, hech qanday foyda bermaydi, chunki ular Allohga chin dildan emas, balki majburiyat va umidsizlik holatida murojaat qilishadi.

Olingan foydalar:

1. Alloh taolo bandalariga rahmli bo'lib, har bir ummatga ularning tilida gapiradigan, aniq dalil va mo''jizalar bilan tasdiqlangan Payg'ambarlar yuborgan. Bu Allohning adolati va hujjatining to'liqligini ko'rsatadi.
2. Qiyomat kuni hech kim boshqasining gunohini o'z zimmasiga olmaydi va hech kim kofirlar uchun shafoat qila olmaydi. Har kim o'z amali uchun javob beradi.
3. Iymon va to'g'ri e'tiqod – duoning qabul bo'lishining asosiy shartidir. Kofirning duosi, hatto u eng og'ir ahvolda bo'lsa ham, qabul bo'lmaydi. Bu mo'minlarga iymonlarining qadrini bilish va shukr qilishni o'rgatadi.
4. Bu oyat insonni hayotlik chog'ida Payg'ambarlar keltirgan dalillarga ergashishga va ularni yolg'onga chiqarishdan ogohlantiradi. Chunki oxiratda pushaymonlik va iqror bo'lish hech qanday foyda bermaydi.
5. Alloh taoloning hukmi o'ta hikmatlidir – U zot kofirlarning duosini "dalolat" (adashish) deb atadi, chunki ularning duosi to'g'ri yo'ldan adashgan holda qilingan ibodatdir. Bu esa mo'minlarga o'z duolarini ixlos bilan, Allohga chin yuzlanib qilishlarini o'rgatadi.