Сураи Гафир — Оят 83

1. Маънои калимаҳои муҳим:

• فَلَمَّا: Пас чун, ҳангоме ки.
• بِالْبَيِّنَاتِ: Бо далелҳои равшану возеҳ, муъҷизаҳои ошкор.
• فَرِحُوا: Шод шуданд, хушҳол гардиданд (дар ин ҷо ба маънои мағрур шудан ва ифтихор кардан).
• بِمَا عِندَهُم مِّنَ الْعِلْمِ: Ба он донише, ки назди худ доштанд (яъне илми ноқис ва гумроҳкунандаи худро).
• وَحَاقَ: Ва фурӯ гирифт, нозил шуд, иҳота кард.
• يَسْتَهْزِئُونَ: Масхара мекарданд, тамасхур мекарданд.

1. Тафсири оят:

Ин оят достони умумҳои гузаштаро баён мекунад, ки паёмбаронашон бо далелҳои равшан ва муъҷизаҳои ошкор ба сӯяшон омаданд. Вале онҳо ба ҷои имон овардан ва таслим шудан, ба дониши ночизи худ — ки бар хилофи даъвати паёмбарон буд — мағрур шуданд ва шодӣ карданд. Онҳо гумон мекарданд, ки дониши худро кофӣ дониста, аз ҳақиқат беэҳтиёҷанд ва мегуфтанд: «Мо олимтарем, мо ҳисобу китоб намешавем ва азоб намешавем». Ин гуфтор ва ин мағрурӣ ба онҳо илм номида шуд, гарчанде дар воқеъ ҷаҳолат буд.

Сипас Аллоҳ таоло мефармояд, ки он азобе, ки онҳо бо тамасхур ва масхара аз паёмбарон мехостанд ва мегуфтанд: «Агар рост мегӯед, ин азобро биёред», онҳоро фурӯ гирифт ва иҳота кард. Яъне ҷазои масхара ва истиҳзои онҳо ҳамон азоб буд, ки ба онҳо нозил шуд.

Дар ин оят ишорае ҳаст ба он ки ҳар илме, ки бо даъвати ислом мухолифат кунад ё дар дурустии он шак эҷод кунад, мазамматшуда ва нописандида аст ва соҳиби чунин илм аз пайравони ростини паёмбар (с) нест.

1. Фоидаҳои ин оят:

• Ин оят моро огоҳ мекунад, ки мағрур шудан ба дониши худ ва рад кардани ҳақиқат сабаби ҳалокат аст.
• Илм танҳо вақте судманд аст, ки бо имон ва таслим ба Аллоҳ ҳамроҳ бошад; вагарна илми беимон сабаби ғурур ва гумроҳӣ мегардад.
• Аллоҳ таоло ҳеҷ гоҳ бандагони худро бе ҳуҷҷат ва далел тарк намекунад; Ӯ паёмбаронро бо нишонаҳои равшан мефиристад.
• Масхара кардан ва истиҳзо кардани оятҳои Аллоҳ ва паёмбарон оқибати бад дорад ва ҷазои он ҳатман мерасад.
• Ин оят ба мо таълим медиҳад, ки ҳангоми шунидани даъвати ҳақ, фурӯтанӣ кунем ва ба ҷои такя ба ақлу дониши маҳдуди худ, ба ваҳй ва паёмбарон таслим шавем.
• Ин оят моро ба сӯи худшиносӣ ва худбинӣ накардан даъват мекунад, зеро дониши инсон нисбат ба дониши Аллоҳ ҳеҷ аст.
• Ва дар ниҳоят, ин оят ба мо меомӯзад, ки ҳақиқатро ҷиддӣ бигирем ва аз масхара кардани он худдорӣ кунем, то аз азоби Аллоҳ наҷот ёбем ва ба раҳмати Ӯ ноил гардем.