سوره غافر — آیه 83

معانی کلمات:

• بَیِّنات: دلایل روشن و معجزات آشکار.
• فَرِحُوا: شادمان شدند و خوشحالی کردند.
• حاقَ: فرود آمد و احاطه کرد (عذاب).
• یَسْتَهْزِؤُونَ: مسخره میکردند و به ریشخند میگرفتند.

تفسیر آیه:

هنگامی که پیامبرانِ این امّتهای کافر و تکذیبکننده، با دلایل روشن و معجزات آشکار به سوی آنان آمدند، آنان بهجای پذیرش حق، به دانش و معلومات خودشان مغرور شدند و از آن خوشحال گشتند؛ همان دانشی که با پیام پیامبران در تضاد بود و آن را وسیلهای برای انکار رسالت قرار دادند. آنان میگفتند: «ما داناتریم و به این چیزها نیازی نداریم» و دعوت پیامبران را به سخره گرفتند. اما سرانجام، همان عذابی که پیامبران از آن بیم میدادند و آنان آن را مسخره میکردند، بر آنان نازل شد و از هر سو آنان را در برگرفت و هلاکشان کرد. این آیه نشان میدهد که هر علمی که با اسلام در تضاد باشد یا به آن خدشه وارد کند یا در صحت آن تردید ایجاد نماید، علمی مذموم و منفور است و صاحب آن، پیرو واقعی پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• غرور به دانش و تواناییهای دنیوی، انسان را از پذیرش حق بازمیدارد و سرانجامش نابودی و پشیمانی است.
• علم حقیقی آن است که انسان را به خدا و پیامبران نزدیک کند؛ علمی که انسان را از حق دور کند، جهل است نه علم.
• استهزاء به دین و پیامآوران الهی، از بزرگترین گناهانی است که عذاب الهی را به همراه دارد.
• سنت الهی بر این است که عذاب، دیر یا زود، دامن کسانی را که حق را مسخره میکنند میگیرد و هیچ قدرتی نمیتواند آنان را نجات دهد.
• مؤمن باید از علم خود در راه بندگی و خدمت به خلق استفاده کند و هرگز به داشتههای خود مغرور نشود، زیرا علم واقعی، تواضع و خشوع در برابر پروردگار را به همراه دارد.