Гафир сүресі — Аят 83

1. Қиын сөздердің мағынасы:

• الْبَيِّنَاتِ: анық дәлелдер, айқын белгілер, яғни пайғамбарлар әкелген ашық-айқын ғажайыптар мен уахи.
• فَرِحُوا: қуанды, мәз болды, масаттанды.
• حَاقَ: келді, төнді, қоршап алды, яғни жаза оларды міндетті түрде қамтыды.
• يَسْتَهْزِئُونَ: келеке етті, мазақ қылды, мысқылдады.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта өткен халықтардың қасиетті пайғамбарларға қалай қарсы шыққанын баяндайды. Оларға өз пайғамбарлары анық дәлелдермен, айқын ғажайыптармен және ақиқат уахимен келген кезде, олар сенудің орнына өздерінің қолындағы білімдеріне — яғни өз ойларынан шығарған, пайғамбарлар әкелген ақиқатқа қайшы келетін бос пайымдарына — масаттанып, тәкаппарлық танытты. Олар «біз бәрін білеміз, өлген соң қайта тірілмейміз, жазаланбаймыз» деп менменсінді. Бұл олардың шынайы білім емес, өздерін алдаған күмән мен надандықтан туған пайымдауы еді. Сөйтіп, олар пайғамбарларды келеке етіп, қорқытқан азапты мысқылдады. Ақырында, олар келеке етіп күлген сол азап оларды қоршап алып, міндетті түрде бастарына келді. Бұл — олардың келекесінің әділ жазасы. Аятта сонымен қатар Исламға қайшы келетін, оған күмән келтіретін немесе оның шынайылығына күдік туғызатын кез келген «білімнің» жеккөрінішті және жарамсыз екендігіне, ал оны ұстанушы адам Мұхаммед пайғамбардың ﷺ үмметінен емес екендігіне айқын дәлел бар.

1. Осы аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Шынайы білім — Алланың уахиымен және пайғамбарлардың жолымен үйлесетін білім. Оған қайшы келетін менмендік пен өзімшілдік адамды адасушылыққа апарады.
• Пайғамбарларды келеке ету, ақиқатты мысқылдау — бұрынғы қауымдардың жойылуына себеп болған ауыр күнә. Бұдан сабақ алып, ақиқатқа құрметпен қарау керек.
• Алланың жазасы әділ және сөзсіз келеді. Келеке етіп күлген нәрсенің өзі адамның басына келуі мүмкін.
• Ислам діні шынайы білім мен парасатты қадірлейді. Ол адамды надандықтан, менмендіктен және ақиқатқа қарсы тұрудан сақтандырады.
• Құран — адамзатты тура жолға бастайтын, өткендердің тағдырынан ғибрат беретін мәңгілік кітап. Оны оқып, ойланып, өмірге басшылық ету — бақыттың кілті.