سوره زخرف — آیه 39

معانی کلمات:

• ظَلَمْتُمْ: به خود ستم کردید؛ یعنی با شرک و گناه، خویشتن را در معرض عذاب قرار دادید.
• مُشْتَرِکُونَ: شریک و همدست در چیزی بودن؛ یعنی در عذاب با یکدیگر سهیم بودن.

تفسیر آیه:

در روز قیامت، هنگامی که کافران و گمراهان وارد آتش میشوند، به آنان خطاب میشود که این اشتراک و همدستی شما در عذاب، هیچ سودی برایتان نخواهد داشت. شما در دنیا با پیروی از رهبران گمراه و شیاطین، در کفر و شرک شریک بودید، اما امروز این شراکت نه تنها عذاب را از شما سبک نمیکند، بلکه هر یک از شما به اندازه گناه و کفر خود، سهم کامل و سنگینی از عذاب خواهد داشت. همانگونه که در گمراهی و کفر با یکدیگر همدست بودید، در آتش نیز شریک خواهید بود، اما این اشتراک هیچ تخفیفی در عذاب ایجاد نمیکند و هر کس بار گناه خود را به دوش میکشد و نمیتواند آن را بر دوش دیگری بگذارد. این حقیقت که همه در عذاب شریکاند، مایه تسلی یا آرامش نیست، بلکه بر شدت حسرت و اندوه آنان میافزاید، زیرا میبینند که همراهانشان نیز گرفتار و ناتواناند و هیچکس نمیتواند به یاری دیگری بشتابد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که در روز قیامت، هیچ کس نمیتواند بار گناه دیگری را بر دوش کشد و هر انسانی در برابر اعمال خود مسئول است؛ بنابراین باید در انتخاب همراهان و دوستان خود دقت کنیم، زیرا همراهی با گمراهان، نه تنها سودی ندارد، بلکه در آخرت نیز مایه حسرت و اندوه خواهد بود.
• انسان عاقل باید از همین امروز بیندیشد که در دنیا با چه کسانی همگام میشود و در چه مسیری گام برمیدارد؛ زیرا اگر راه کفر و گناه را برگزیند، در آخرت هیچ شریکی نمیتواند او را یاری کند یا از عذابش بکاهد.
• این آیه هشداری است به همه ما که ظلم به خود (با گناه و شرک) بزرگترین زیان است و هیچ بهانهای مانند «همراهی دیگران» در پیشگاه خداوند پذیرفته نیست؛ پس باید با توبه و بازگشت به سوی خدا، از این زیان بزرگ رهایی یابیم و راه رستگاری را پیش بگیریم.