سوره زخرف — آیه 38

معانی کلمات:

• «بُعْدَ الْمَشْرِقَیْنِ»: فاصله و دوری میان مشرق و مغرب (که کنایه از بیشترین فاصله ممکن است).
• «الْقَرِین»: همنشین و همراه (در اینجا اشاره به شیطانِ همراهِ انسان در دنیا دارد).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سخن درباره کسانی که از یاد و ذکر رحمان رویگردان میشوند، میفرماید: تا زمانی که چنین شخصی در قیامت همراه با قرینِ شیطانیِ خود نزد ما حاضر شود. در آن هنگام، آن شخص که در دنیا از هدایت الهی اعراض کرده بود، با نهایت پشیمانی و حسرت به شیطانِ همنشین خود میگوید: «ای کاش میان من و تو فاصلهای به اندازه دوری مشرق و مغرب بود!» زیرا اکنون بهخوبی درمییابد که این همنشینِ شوم، او را گمراه کرده و بهسوی عذاب کشانده است. پس در پایان با نفرت و تأسف میگوید: «چه بد همنشینی بودی!» این جمله بیانگر شدت ندامت و خشم او از همراهی با شیطان است، چرا که در دنیا او را فریب داد و از راه حق بازداشت و اکنون در روز رستاخیز هیچ سودی برایش ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشداری جدی به انسان است که در انتخاب همنشینان خود دقت کند؛ زیرا همنشین بد در دنیا و آخرت زیانبار است و انسان را از یاد خدا غافل میکند.
• پشیمانی در قیامت سودی ندارد؛ بنابراین باید در همین دنیا از همراهی با شیاطینِ انس و جن دوری کنیم و به یاد خدا و پیروی از هدایت او روی آوریم.
• محبت و ایمان به خداوند، انسان را از عاقبت شوم همنشینی با گمراهان حفظ میکند و او را بهسوی رستگاری و خوشبختی ابدی سوق میدهد.
• این آیه نشان میدهد که شیطان دشمن آشکار انسان است و هر کس از ذکر خدا رویگردان شود، در نهایت به دست شیطان گرفتار شده و در قیامت از او بیزاری میجوید؛ پس هوشیاری و پناه بردن به خدا بهترین راه نجات است.