Аз-Зухруф сүрөсү — Аят 86

1. Сөздөрдүн мааниси:

• وَلَا يَمْلِكُ: ээ боло албайт, күчү жетпейт.
• يَدْعُونَ مِن دُونِهِ: Аллахтан башка сыйынган нерселер (буттар, айкелдер жана башкалар).
• الشَّفَاعَةَ: кечирим суроо, ортомчулук кылуу.
• إِلَّا مَن شَهِدَ بِالْحَقِّ: бирок акыйкатка (Аллахтын жалгыздыгына) күбөлүк бергендер гана.
• وَهُمْ يَعْلَمُونَ: алар билип туруп, ишенип күбөлүк беришет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мушриктер Аллахтан башка сыйынган буттары жана айкелдери Аллахтын алдында алар үчүн кечирим сурап, ортомчу боло алышат деп ойлошкон. Бирок бул аят алардын ошол ой-пикирин жокко чыгарат. Аллахтан башка сыйынган нерселердин эч бири Аллахтын алдында эч кимге кечирим сурап, ортомчу болууга күчү жетпейт. Анткени алар өздөрү да бут, айкел, алсыз жаратылган нерселер.

Бирок бул жерде бир өзгөчөлүк бар: акыйкатка чын жүрөктөн, билип туруп күбөлүк бергендер гана — башкача айтканда, Аллахтын жалгыздыгын жана Мухаммад пайгамбардын (ага Аллахтын саламы болсун) пайгамбарлыгын тастыктагандар гана — алар Аллахтын уруксаты менен башкалар үчүн кечирим сурап, ортомчу боло алышат. Мисалы, Иса пайгамбар, Узайр жана периштелер сыяктуу Аллахка чын ыкластан ибадат кылган, бирок айрым адамдар аларды Аллахтан башка кудай кылып сыйынып алган пенделер. Алар өздөрү акыйкатка күбөлүк бергендиктен, Аллах аларга кечирим суроо укугун берет. Алар муну жүрөктөрү менен ишенип, тилдери менен айтып, чындыгында эле билип туруп күбөлүк беришкен.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят бизге Аллахтан башка эч кимге сыйынбоо керектигин, бут-айкелдердин, өлгөн адамдардын же башка жаратылган нерселердин эч бири Аллахтын алдында ортомчу боло албастыгын ачык көрсөтөт. Бул — тавхиддин (Аллахтын жалгыздыгынын) негизи.
• Аллахка чын ыкластан ибадат кылган, акыйкатка билип туруп күбөлүк берген пенделер гана Аллахтын уруксаты менен кечирим сурай алышат. Демек, кечирим суроо да Аллахтын эркине жана уруксатына байланган.
• Ислам дини адамды акыйкатка чын жүрөктөн ишенип, аны билип туруп кабыл кылууга чакырат. Илимсиз, сокур ээрчүү эмес, терең түшүнүү менен ишенүү — ыймандын чыныгы негизи.
• Бул аят мусулмандарды Аллахтын жалгыздыгын даңазалоого, динде ыкылас менен болууга жана ар бир амалды билим менен аткарууга үндөйт. Ошондо гана адам Аллахтын ырайымына жана кечиримине жетишүүгө үмүт кыла алат.