Zuxruf surasi — Oyat 86

Kalimalarning ma'nolari:

• Yad'una: chaqiradilar, ibodat qiladilar.
• Shafo'at: biror kishi uchun gunohlarining kechirilishini yoki biror manfaatni so'rab, uning haqqiga shafoatchi bo'lish.
• Shahida bil-haqq: haq (to'g'ri) narsaga guvohlik berdi, ya'ni tavhid (Allohning yagonaligi) va Muhammad (s.a.v.)ning payg'ambarligiga iqror bo'ldi.

Tafsir:

Mushriklar Allohdan o'zga, Uning oldida shafoatchi bo'ladi deb, ba'zi zotlarga (masalan, Iso, Uzayr, farishtalar) ibodat qilishar edi. Ular bu zotlar Allohning huzurida o'zlari uchun shafoatchi bo'ladi, deb gumon qilishardi. Ammo Alloh taolo bu da'voni rad etib, bu ma'buda qilingan zotlar Uning oldida hech kimga shafo'at qilishga molik emasligini bildirmoqda. Chunki shafo'at qilish huquqi faqat Allohning izni bilan bo'ladi va bu izn faqat haqni bilgan holda tan olgan kishilargagina beriladi. Ya'ni, kimki haqni — Allohning yagonaligini va Muhammad (s.a.v.)ning haq payg'ambar ekanligini — chin qalbdan, bilgan holda iqror bo'lsa, mana shunday kishilargina (Iso, Uzayr, farishtalar kabi) Allohning izni bilan shafo'at qilish sharafiga muyassar bo'ladilar. Ammo ularning o'zlari ham Allohning bandalari bo'lib, Uning iznisiz hech narsaga qodir emaslar. Demak, mushriklarning ularni Allohning oldida shafoatchi deb bilishlari noto'g'ri va asossizdir.

Foydalar:

• Alloh taolo hech kimni Uning oldida mustaqil shafoatchi qilib qo'ymagan; barcha shafo'atlar faqat Uning izni bilan bo'ladi. Bu esa bizni faqat Allohga tavhid (yagonalik) bilan ibodat qilishga, Uning oldida hech kimni Uning sherigi qilib qo'ymaslikka chorlaydi.
• Haqiqiy shafo'atga erishishning yo'li — haqni bilgan holda iqror bo'lish va imon keltirishdir. Bu bizni ilm olishga, haqiqatni o'rganishga va chin iymon bilan yashashga undaydi.
• Iso, Uzayr va farishtalar kabi ulug' zotlar ham Allohning iznisiz shafo'at qila olmas ekan, demak, ularga ibodat qilishning o'zi katta xato va gunohdir. Bu bizni faqat Allohga ibodat qilishga va Uning huzurida hech kimni vositachi qilib olmaslikka o'rgatadi.