Duxan surəsi — Ayə 13

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• أَنَّىٰ (ənnā): "Necə?", "haradan?", "hansı yolla?" mənalarını bildirir. Burada təəccüb və inkar mənası daşıyır — yəni "necə mümkün ola bilər ki?"
• الذِّكْرَى (əz-zikrā): "Xatırlama", "öyüd-nəsihət alma", "düşünüb dərk etmə" mənasındadır. Burada tövbə edib imana qayıtmağı ifadə edir.
• رَسُولٌ مُّبِينٌ (rasulun mübīn): "Açıq-aydın bir peyğəmbər", "haqqı bəyan edən elçi" deməkdir. Mübhīn — öz risalətini aydın şəkildə izah edən, dəlilləri aşkar olan kimsə.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə kafirlərin əzab gəldiyi anda iman gətirmək istəmələrinin artıq faydasız olduğunu bildirir. Allah buyurur: Onlar üçün artıq xatırlamaq, öyüd almaq haradan mümkün olsun?! Axı onlara açıq-aydın bir peyğəmbər — Muhəmməd (sallallahu aleyhi və səlləm) — gəlmişdi. O, Allahın dinini bəyan edir, haqqı aşkar şəkildə təbliğ edirdi. Onlar isə onun doğruçuluğunu və əmanətli olduğunu gördükdən sonra belə iman gətirmədilər, üz çevirdilər və onu sehrbaz, kahin, dəli adlandırdılar.

İndi isə əzab gəldikdən sonra "iman gətirdik" demələri heç bir fayda verməyəcək. Çünki imanın qəbul olunma vaxtı — əzab gəlməzdən əvvəl, dünya həyatında ikən idi. Onlar bu fürsəti əllərindən verdilər. Onlara peyğəmbər gəldi, haqqı göstərdi, lakin onlar inadkarlıq edib haqqa arxa çevirdilər. Buna görə də artıq onların peşmançılığı və xatırlaması qəbul olunmayacaq.

3) Dəvət və öyüd tərəfi:

Ey insan! Bu ayə bizə böyük bir dərs verir: iman və tövbə üçün fürsət əlimizdə ikən ondan istifadə etməliyik. Allahın göndərdiyi peyğəmbər — Muhəmməd (sallallahu aleyhi və səlləm) — bizə açıq-aydın haqqı gətirmişdir. Onun gətirdiyi Quran bizim əlimizdədir, onun sünnəti bizə çatmışdır. Bu qədər aydın dəlillərdən sonra haqqa arxa çevirmək insanın özünə ziyandır.

Allahın rəhməti genişdir — O, tövbələri qəbul edir, bağışlayır. Amma bu qapı dünya həyatında açıqdır. Ölüm və ya əzab gəldikdən sonra peşmançılıq heç bir fayda verməyəcək. Elə isə gəlin bu gün, bu saat imanımızı gücləndirək, Allahın kitabına sarılaq, peyğəmbərin yolunu tutaq. Çünki ən böyük qazanc — haqqı vaxtında dərk edib ona tabe olmaqdır. Allah hamımıza hidayət versin və qəlbimizi imanla nurlandırsın!