Ад-Духан сүрөсү — Аят 13

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَنَّىٰ (аннаа): «Кантип?», «кайдан?» деген мааниде — бул жерде таң калуу жана мүмкүн эместикти билдирүү үчүн колдонулган.
• الذِّكْرَى (аз-зикраа): Эскерүү, акылга келүү, насаат алуу, ыйманга кайтуу дегенди билдирет.
• رَسُولٌ مُّبِينٌ (расулун мубиин): Ачык-айкын, анык пайгамбар — б.а. анын пайгамбарлыгы далилдер жана белгилер менен ачык көрсөтүлгөн.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлардын азап келген учурда «ыйман келтирдик» деп айткан сөздөрүнүн кабыл алынбай турганын билдирүүдө. Азап келип, кыйноо башталгандан кийин алардын эскерип, акылга келип, тообо кылышы эми эч кандай пайда бербейт. Анткени аларга чейин эле ачык-айкын, акыйкат пайгамбар (Мухаммад ﷺ) келип, аларга Аллахтын буйруктарын жана тыюуларын жеткирген. Алар анын чынчылдыгын, ишеничтүүлүгүн жана алып келген дининин акыйкаттыгын жакшы билишкен. Ошентсе да алар ыйман келтирбей, тескерисинче, ага каршы чыгып, «аны адам же жин үйрөткөн», «ал жинди» деп айтышкан. Эми азап келгенде гана ыйман келтирүүнү каалашат, бирок мындай учурда ыйман кабыл алынбайт. Демек, алардын кеч калган эскерүүсү жана өкүнүчү эч кандай натыйжа бербейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Убактыңда ыйман келтирүүнүн артыкчылыгы: Адамга мүмкүнчүлүк бар кезинде, азап келгенге чейин ыйман келтирип, жакшылык кылуу керек. Кеч калган тообо жана өкүнүү пайда бербейт.
• Пайгамбардын келиши — чоң жакшылык: Аллах Таала ар бир элге ачык-айкын пайгамбар жиберип, акыйкатты жеткирген. Бул — Аллахтын адамзатка болгон чоң ырайымы жана мээрими.
• Далилден кийин жоопкерчилик: Пайгамбар келип, акыйкат ачык болгондон кийин, адамдын жоопкерчилиги чоңоёт. Андыктан ар бир адам акыйкатты кабыл алууга умтулушу керек.
• Исламдын жеңилдиги жана ачыктыгы: Ислам дини ачык-айкын, түшүнүктүү жана далилдүү. Ал адамды акыйкатка чакырат жана ага жетүүнү жеңилдетет.
• Тообо эшиги ачык: Азап келгенге чейин, өлүм келгенге чейин тообо эшиги ачык. Андыктан ар бир адам бул мүмкүнчүлүктү колдонуп, Аллахка кайтышы керек.