احقاف سۈرىسى — ئايەت 11

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• سَبَقُونَا: بىزدىن ئىلگىرى ئۆتتى، بىزدىن بۇرۇن ئىمان ئېيتتى.
• إِفْكٌ: يالغان، ئويدۇرما سۆز.
• قَدِيمٌ: كونا، بۇرۇنقى زامانلاردىن قالغان.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە كاپىرلارنىڭ مۇئمىنلەرگە قارىتا ئېيتقان سۆزلىرىنى ۋە ئۇلارنىڭ قۇرئانغا بولغان مۇناسىۋىتىنى بايان قىلىدۇ.

ئىماندىن يۈز ئۆرۈگەن كاپىرلار — ئۇلار يەھۇدىلاردىن بولۇپ، ئىسلامغا ئىمان ئېيتقان كىشىلەرگە، يەنى ئابدۇللاھ ئىبنى سالام ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرىغا قاراپ: «ئەگەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن دىن ھەقىقەتەن ياخشى ۋە خەيرلىك بولسا ئىدى، بۇ كىشىلەر بىزدىن ئىلگىرى ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىپ كەتمەيتتى. چۈنكى بىز ئۇلاردىن ئەۋزەل، ئۇلار بىزنىڭ ئالدىمىزدا ھېچ نەرسە ئەمەس» دېدى. ئۇلار مۇشۇنداق دەپ، ئۆزلىرىنىڭ ئەۋزەللىكىنى ۋە مۇئمىنلەرنىڭ ئاجىزلىقىنى باھانە قىلىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتىن باش تارتىشتى.

ئەمەلىيەتتە، ئۇلارنىڭ بۇ سۆزى پەقەت بىر باھانە بولۇپ، ئۇلارنىڭ قەلبىدە ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىش نىيىتى يوق ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ قۇرئان بىلەن ھىدايەت تېپىشماي، ئۇنىڭدىن بەھرىمەن بولالمىغانلىقىنى بايان قىلىپ: ئۇلار قۇرئاننىڭ ھىدايىتىدىن پايدىلانمىغاچقا، تېخىمۇ ئەسكىلىشىپ: «بۇ قۇرئان بۇرۇنقى كىشىلەردىن قالغان كونا يالغان سۆز» دەيدۇ. ئۇلار قۇرئاننى ئۆزلىرىنىڭ نەپسى خاھىشىغا ماس كەلمىگەنلىكتىن، ئۇنى يالغانغا چىقىرىپ، ئۇنىڭ ئىلاھىي كىتاب ئىكەنلىكىنى ئىنكار قىلدى.

بۇ ئايەتتىن ئالىمىز: كاپىرلارنىڭ ھەقىقەتنى رەت قىلىشى ئۇلارنىڭ ئەقلىي دەلىلگە ئاساسلانمايدۇ، بەلكى تەكەببۇرلۇق، ھەسەت ۋە نەپسى خاھىشكە ئەگىشىشتىن كېلىپ چىقىدۇ. ئۇلار مۇئمىنلەرنىڭ ئۆزلىرىدىن ئىلگىرى ئىمان ئېيتقانلىقىنى كۆرۈپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتىن باش تارتىدۇ. ھالبۇكى، ھىدايەت ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بىلەن بولىدۇ، ئۇ كىمنىڭ ئەۋزەل، كىمنىڭ ئاجىزلىقىغا قاراپ بېرىلمەيدۇ. ئاللاھ كىمنىڭ قەلبىنى ھەقىقەتكە ئېچىۋەتسە، شۇ كىشى ھىدايەت تېپىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتا كىشىلەرنىڭ ئىجتىمائىي ئورنى، بايلىقى ياكى كۈچى ئۆلچەم بولمايدۇ. ئىمان ۋە ھىدايەت پەقەت ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى بىلەن بولىدۇ. شۇڭا، ھەر بىر ئادەم قەلبىنى ئېچىپ، ھەقىقەتنى ئىزدىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا قۇرئان كەرىمنى ھىدايەت كىتابى قىلىپ نازىل قىلدى، ئۇنىڭدىن پايدىلىنىش ئۈچۈن قەلبىمىزنى ئاچايلى ۋە ئۇنىڭ ھىدايىتىگە ئەمەل قىلايلى.