سوره مائده — آیه 77

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

معانی کلمات:

• لا تَغْلُوا: از حد نگذرانید و زیاده‌روی نکنید.
• غیر الحق: به ناحق، نادرست و بیرون از راه راست.
• أهواء: جمع «هوی»، یعنی خواسته‌های نفسانی و امیال بی‌اساس.
• سواء السبیل: راه میانه و مستقیم، راه راست و معتدل.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به اهل کتاب (به‌ویژه نصارا) بگو: در دین خود از حد نگذرانید و به ناحق زیاده‌روی نکنید. مقصود این است که در تعظیم و بزرگداشت پیامبران و صالحان، راه افراط را در پیش نگیرید و آنان را تا مقام الوهیت بالا نبرید، چنانکه مسیحیان درباره حضرت عیسی (علیه‌السلام) چنین کردند و او را پسر خدا و خدای متجسد پنداشتند. همچنین از خواسته‌های نفسانی و هوس‌های گروهی پیروی نکنید که پیش از شما گمراه شدند و بسیاری را نیز گمراه کردند و خود از راه راست و طریق مستقیم منحرف گشتند. این گروه، همان پیشینیان و رهبران گمراه اهل کتاب‌اند که با تحریف کتب آسمانی و بدعت‌گذاری در دین، نه‌تنها خود از جاده حق خارج شدند، بلکه دیگران را نیز به کفر و ضلالت کشاندند و راه میانه و معتدل را که همان راه پیامبران و بندگان صالح خداوند است، رها کردند. بنابراین، شما را از پیروی کورکورانه از آنان برحذر می‌داریم تا مبادا مانند ایشان از صراط مستقیم منحرف شوید.

فواید و پیام‌های آیه:

1. اعتدال و میانه‌روی در دین: اسلام دین اعتدال است و هرگونه افراط و تفریط در امور دینی را نکوهش می‌کند. محبت به پیامبران و اولیای الهی باید در حد خود باشد و هرگز نباید به شرک و غلو منجر شود.
2. پرهیز از تقلید کورکورانه: انسان باید در مسائل دینی از روی بصیرت و آگاهی پیروی کند، نه اینکه کورکورانه از گذشتگان و پیشینیان گمراه تبعیت نماید.
3. مسئولیت در برابر گمراهی دیگران: کسانی که دیگران را گمراه می‌کنند، مسئولیت سنگینی دارند و این آیه هشدار می‌دهد که گمراهان نه‌تنها خود زیان می‌بینند، بلکه دیگران را نیز به تباهی می‌کشند.
4. دعوت به راه راست: خداوند همواره بندگانش را به راه میانه و صراط مستقیم دعوت می‌کند؛ راهی که نه در آن غلو و افراط است و نه کوتاهی و تفریط، بلکه راهی است که پیامبران و بندگان صالح خداوند بر آن بوده‌اند.