Zoriyot surasi — Oyat 21

Kalima ma'nolari:

• Anfus – o'z nafslaringiz, o'z vujudingiz.
• Tubsirun – ko'rasizlar, anglab yetasizlar.

Tafsir:

Ey insonlar! Alloh taoloning qudrati va birligiga dalolat qiluvchi belgilar nafaqat osmonu zamin, tog'lar va dengizlarda, balki sizlarning o'z vujudingizda ham mavjuddir. Inson o'z tanasining yaratilishiga, a'zolarining o'zaro uyg'unligiga, ko'rish, eshitish, fikrlash qobiliyatiga, qonning tomirlarda oqishiga, nafas olish tizimiga bir nazar tashlasa, bularning barchasi bevosita qudratli va hikmatli Yaratguvchining ishi ekanligini anglab yetadi.

Inson o'z hayotining turli bosqichlariga e'tibor qaratishi kerak: u avval embrion, so'ng go'dak, keyin bola, yigit, keksa bo'ladi. Bu holatlarning har biri o'ziga xos o'zgarishlar bilan kechadi. Bu jarayonlar insonning o'zini o'zi yaratmaganini, balki uni boshqaruvchi va taqdirini belgilovchi Zot borligini ko'rsatadi. Shuningdek, insonning tug'ilishi, o'sishi, kuch-quvvatga ega bo'lishi va nihoyat zaiflashib, vafot etishi – bularning barchasi Allohning cheksiz qudratiga dalildir.

Agar inson o'z vujudidagi bu mo''jizalarga chuqur nazar solsa, o'z Yaratguvchisini taniydi va Unga ixlosi bilan ibodat qiladi. Ammo ko'pchilik bu belgilardan g'ofil bo'lib, o'z nafsi va dunyo lazzatlari bilan band bo'lib qoladi. Shuning uchun Alloh taolo: "Agar ko'z ochib qaraydigan bo'lsangiz, o'z nafslaringizda ham bizning qudratimizga oid belgilar bor", deb ogohlantirmoqda.

Foydalar:

1. Inson o'z vujudini o'rganish orqali Allohning birligi va qudratini yaqindan his qiladi. Bu bilim insonni shirkdan va e'tiqodsizlikdan saqlaydi.
2. O'z tanasining tuzilishi va ishlash tizimi haqida fikr yuritish insonni Yaratguvchiga shukr qilishga yetaklaydi. Har bir a'zo, har bir sezgi – bu Allohning buyuk ne'matidir.
3. Inson o'z hayotining o'tkinchiligini anglab, bu dunyo imtihon ekanini va oxiratga tayyorgarlik ko'rish zarurligini tushunadi.
4. Ushbu oyat insonni ilm o'rganishga, o'z tanasi va tabiat qonuniyatlarini tadqiq qilishga chorlaydi. Chunki har qanday ilmiy kashfiyot Allohning qudratini yanada yaqqolroq namoyon qiladi.
5. O'z-o'zini tahlil qilish va nafsni hisobga tortish insonni kamtarlikka, xudbinlikdan xalos bo'lishga va yaxshi amallarga undaydi.