Аль-Анам сүресі — Аят 102

1. Сөздердің мағынасы:

• ذَٰلِكُمُ — "сол", "міне сол" дегенді білдіретін сілтеме есімдігі. Алдында айтылған сипаттармен сипатталған Затты көрсетеді.
• اللَّهُ — Аллаһ, яғни шынайы құлшылыққа лайық жалғыз Тәңір.
• رَبُّكُمْ — "Раббыларың" — яғни иелерің, тәрбиелеушілерің, жаратып, игілік беріп, басқарып отырған Жаратушы.
• لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ — "Одан басқа құлшылыққа лайықты тәңір жоқ".
• خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ — "Барлық нәрсенің жаратушысы".
• فَاعْبُدُوهُ — "Ондай болса, Оған құлшылық қылыңдар" — яғни тек Оған ғана мойынсұнып, бағыныңдар.
• وَكِيلٌ — "Уәкил" — яғни барлық нәрсені бақылап, қадағалап, басқарып, реттеп отырушы, істерді жүзеге асырушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Осы аятта Аллаһ Тағала Өзінің ұлы сипаттарын баяндап, адамдарға Өзін таныстырады. Алдыңғы аяттарда Аллаһтың кемел сипаттары баяндалған болатын. Енді осы аятта: "Міне, осы сипаттармен сипатталған Зат — сендердің Раббыларың — Аллаһ. Одан басқа шынайы құлшылыққа лайықты ешбір тәңір жоқ. Ол — барлық нәрсені жоқтан жаратқан Жаратушы. Сондықтан тек Оған ғана құлшылық қылыңдар, мойынсұныңдар. Ол — әрбір нәрсені бақылап, қадағалап, басқарып отырушы, әркімнің ісін жүзеге асырып, оған лайықты жазасын немесе сыйын беретін Зат", — деп хабарлайды.

Бұл аят адамзатқа Аллаһтың жалғыздығын, Оның жаратушылық құдіретін және әрбір нәрсені басқарып отыратынын анық жеткізеді. Адам баласы осы шындықты түсініп, тек Жаратушыға ғана құлшылық етуі керек. Ол — әрбір адамның ісін көріп, біліп отыратын, ешбір нәрсе Одан жасырын қалмайтын Зат. Сондықтан әркім өз ісіне жауап беретінін ұғынып, жақсылыққа ұмтылып, жамандықтан сақтануы қажет.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың жалғыздығы — Ол ғана шынайы құлшылыққа лайықты Жаратушы. Бұл — исламның ең негізгі тірегі. Осыны жүрекпен ұғынып, өмірде ұстану — бақыттың кілті.
• Аллаһ — барлық нәрсенің Жаратушысы — Ол бізді де, айналамыздағы барлық нәрсені де жоқтан жаратқан. Осыны ойлаған адам жүрегінде Жаратушыға деген ризашылық пен сүйіспеншілік пайда болады.
• Құлшылық — тек Аллаһқа ғана — Аят бізді тек Оған ғана бағынып, мойынсұнуға шақырады. Бұл — адамды тәуелсіздікке, азаттыққа жетелейтін жол. Өйткені тек Жаратушыға ғана құлшылық ету — адамды басқа жаратылғандарға тәуелді болудан құтқарады.
• Аллаһ — Уәкил (басқарушы, қадағалаушы) — Ол әрбір адамның ісін көріп, біліп отырады. Бұл — адамды жауапкершілікке шақырады. Жақсылық жасаған адам оның сыйын алады, жамандық жасаған адам оның жазасын көреді. Бұл — әділдікке деген сенімді нығайтады.
• Исламға деген құштарлық — Бұл аят адамға Аллаһтың қандай ұлы Зат екенін таныстырады. Оны түсінген адам ислам дінінің шынайылығына, оның адам баласын бақытқа жетелейтін жол екеніне көз жеткізеді. Өйткені бұл дін — Жаратушыны танып, Оған ғана құлшылық етуге шақыратын, адамды ардақтайтын дін.
• Құранның кемелдігі — Бір ғана аятта Аллаһтың жалғыздығы, жаратушылығы, басқарушылығы және құлшылыққа лайықтылығы осындай әсерлі әрі түсінікті түрде баяндалған. Бұл — Құранның ұлы кітап екенінің айғағы. Оны оқыған адам иманын нығайтып, Аллаһқа деген махаббатын арттырады.