An'om surasi — Oyat 133

Kalimalarning ma'nolari:

• الْغَنِيُّ: hech narsaga muhtoj bo‘lmagan, barcha narsa Unga muhtoj bo‘lgan Zot.
• ذُو الرَّحْمَةِ: rahmati keng, bandalariga rahm-shafqatli bo‘lgan Zot.
• يُذْهِبْكُمْ: sizlarni halok qiladi, yo‘q qiladi.
• يَسْتَخْلِفْ: o‘rniga boshqalarni keltiradi, yaratadi.
• مِن ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ: boshqa bir qavmning naslidan, avlodidan.

Tafsir:

Ey Rasululloh! Sizning Robbingiz — bandalaridan mutlaqo behtoj bo‘lgan Zotdir. U hech kimning ibodatiga, itoatiga muhtoj emas. Aksincha, butun mavjudot Unga muhtojdir. Uning mulki va qudrati cheksizdir. Ammo shu behtojligi bilan birga, U bandalariga nisbatan cheksiz rahm-shafqat egasidir. Uning rahmati barcha narsani qamrab olgan.

Agar U xohlasa, sizlarni — itoatsiz va gunohkor bandalarni — halok qilib, o‘rniga O‘ziga itoat qiladigan, Unga ibodat qiladigan boshqa bir avlodni keltiradi. Buni qilish Unga hech qanday qiyinchilik tug‘dirmaydi. Xuddi sizlarni o‘zingizdan oldin o‘tgan boshqa qavmlarning naslidan yaratgani kabi, xohlasa sizlarni ham yo‘q qilib, o‘rniga boshqalarni paydo qilishi Uning uchun oson ishdir.

Bu ogohlantirish, ayniqsa, Allohning yagonaligini inkor etib, Uning elchilarini yolg‘onga chiqargan Makka mushriklariga qaratilgan. Ular o‘zlarini kuchli va g‘olib deb hisoblasalar-da, Allohning irodasi oldida ojizdirlar. Alloh ularni yo‘q qilib, o‘rniga Uning amriga bo‘ysunadigan, iymon keltiradigan boshqa xalqlarni keltirishga qodirdir.

Foydalar:

1. Alloh taolo hech kimning ibodatiga muhtoj emasligini bilish — bandani kamtarlikka va xolis ibodatga yetaklaydi. Chunki bizning ibodatimiz Allohga foyda bermaydi, balki O‘zimizga foyda keltiradi.
2. Allohning rahmati kengligi — Uning azobi haqidagi ogohlantirishlaridan qo‘rqish bilan birga, Uning rahmatidan umidvor bo‘lishni o‘rgatadi. U rahmli Zot bo‘lib, bandalarini to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilishni xohlaydi.
3. Allohning qudrati cheksizligi — U xohlagan paytda bir xalqni yo‘q qilib, o‘rniga boshqasini keltira oladi. Bu esa insonlarni takabburlikdan saqlaydi va ularni o‘zlarining ojizligini tan olishga undaydi.
4. Bu oyat musulmonlarga Allohning yordami va g‘alabasi haqida umid bag‘ishlaydi — agar bir jamoa Allohning diniga yordam bermasa, Alloh ularning o‘rniga boshqa, O‘ziga itoat qiladigan jamoa keltiradi. Bu esa dinni qabul qilish va unga xizmat qilishga rag‘batlantiradi.