An'om surasi — Oyat 132

Kalimalarning ma'nolari:

• Darajot – darajalar, martabalar, pog‘onalar.
• Mimmā ‘amilū – qilgan amallariga yarasha.
• G‘ofil – bexabar, e’tiborsiz.

Tafsir:

Har bir inson – xoh u yaxshi amal qiluvchi bo‘lsin, xoh yomon amal qiluvchi – qilgan ishlariga yarasha darajalarga ega bo‘ladi. Ya’ni, har kimning amali o‘ziga xos o‘lchov va og‘irlikka ega bo‘lib, Alloh taolo ularning har birini hisobga oladi va ularga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Yaxshi amal qilganlar uchun oliy darajalar, yomon amal qilganlar uchun esa past darajalar bor. Hech kimning amali boshqasinikiga tenglashmaydi – ko‘p yaxshilik qilgan bilan oz yaxshilik qilgan barobar emas, yetakchi bilan ergashuvchi ham barobar emas. Alloh taolo hech kimning amalini zoye qilmaydi.

So‘ngra Alloh taolo O‘z Payg‘ambariga (sollallohu alayhi vasallam) va barcha bandalariga xitob qilib: "Ey Rasulim, Robbing sen qilayotgan amallardan bexabar emasdir", deydi. Ya’ni, Alloh taolo bandalarining barcha qilgan ishlarini to‘liq biladi, ularning hech biri Undan yashirin emas. U har bir amalni ko‘rib turuvchi va bilib turuvchidir. Qiyomat kuni esa har kimga qilgan amalining mukofotini yoki jazosini to‘liq beradi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlarga katta umid bag‘ishlaydi – har bir yaxshi amal, hatto kichik bo‘lsa ham, Alloh huzurida hisobga olinadi va mukofotlanadi. Bu esa insonni yaxshilik qilishga undaydi.
2. Oyat gunohkorlarni ogohlantiradi – Alloh ularning qilgan yomon amallaridan bexabar emas, har bir ishning hisobi bor. Bu esa insonni gunohlardan saqlanishga chorlaydi.
3. Alloh taoloning adolati va hikmati haqida tasavvur beradi – U hech kimga zulm qilmaydi, har kimga qilgan amaliga yarasha beradi.
4. Bu oyat inson qalbida Allohga bo‘lgan qo‘rquv va umidni uyg‘otadi – qo‘rquv gunohlardan saqlaydi, umid esa ibodat va yaxshilikka undaydi. Shu tariqa musulmon hayoti muvozanatli va to‘g‘ri yo‘lda bo‘ladi.