سوره انعام — آیه 36

معانی کلمات:

• یَسْتَجِیبُ: اجابت میکند، میپذیرد.
• یَسْمَعُونَ: میشنوند (شنیدنِ قبول و فهم).
• الْمَوْتَى: مردگان (در اینجا کنایه از کافران که دلهایشان مرده است).
• یَبْعَثُهُم: آنها را زنده میکند و برمیانگیزد.
• یُرْجَعُونَ: بازگردانده میشوند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، تنها کسانی دعوت تو را اجابت میکنند و آن را میپذیرند که حقیقتاً میشنوند؛ یعنی با گوش دل و عقل خود سخن حق را درک میکنند و در برابر آن تسلیم میشوند. اینان مؤمنان هستند که از شنیدنِ قرآن و هدایت بهرهمند میگردند. اما کافران، هرچند گوش ظاهری دارند، در حقیقت مانند مردگاناند؛ زیرا قلبهایشان از درک حقایق مرده است و صدای هدایت در آنها اثری نمیگذارد. این مردگانِ دل، روز قیامت خداوند آنان را از قبرهایشان زنده و برمیانگیزد و سپس همگان به سوی او بازگردانده میشوند تا به اعمال خود جزا داده شوند. پس نگران نباش که چرا دعوتت را نمیپذیرند؛ هدایت به دست خداست و بازگشت همه به سوی اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• شرط بهرهمندی از هدایت، گوش دادنِ آگاهانه و پذیرشِ قلبی است؛ نه صرف شنیدنِ ظاهری.
• کفر و بیاعتقادی، انسان را به مردهای میماند که هیچ حرکتی به سوی خیر و حقیقت ندارد؛ پس باید از این غفلت و مردگیِ دل بیدار شویم.
• ایمان، حیاتِ حقیقی است؛ کسی که به خدا و پیامبرش ایمان آورد، زنده است و کسی که رویگردان باشد، در زمره مردگان به شمار میآید.
• یادآوری معاد و بازگشت به سوی خدا، انسان را به حسابکشی از خود و اصلاح اعمالش ترغیب میکند.
• پیامبر و مؤمنان نباید از لجاجت کافران ناامید شوند؛ وظیفه آنان فقط رساندن پیام است و حساب و جزا با خداست.