سوره قلم — آیه 17

معانی کلمات:

• بَلَوْنَاهُمْ: آنها را آزمایش کردیم و امتحان نمودیم.
• أَصْحَابِ الْجَنَّةِ: صاحبان باغ و بستان.
• لَيَصْرِمُنَّهَا: حتماً میوههای آن را میچینند و قطع میکنند.
• مُصْبِحِينَ: در حالی که صبح کردهاند، یعنی اول صبح و هنگام بامداد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید که ما مشرکان مکه را با قحطی و گرسنگی و سختی آزمایش کردیم، همانگونه که صاحبان باغی را آزمایش کردیم. آن باغداران وقتی ثمره باغ خود را دیدند، با یکدیگر قسم خوردند که میوههای باغ را صبح زود بچینند تا فقرا و مسکینان از آن بهرهای نبرند. آنها در این کار بخل ورزیدند و نخواستند حق فقرا را بپردازند، و حتی نگفتند «ان شاء الله» و ارادهای خود را بر این کار گذاشتند. اما خداوند نقشه آنان را نقش بر آب کرد و باغشان را نابود ساخت. این آزمایش برای آنان عبرتی بزرگ بود، همانطور که برای مشرکان مکه نیز این قحطی و سختی، آزمونی الهی است تا ببینند آیا ایمان میآورند و شکر نعمتهای خدا را به جا میآورند یا نه.

فواید و پیامهای آیه:

• آزمایشهای الهی برای بندگان، سنت همیشگی خداوند است تا مؤمنان صادق از منافقان و کافران جدا شوند.
• بخل و خودخواهی و فراموش کردن حق فقرا، باعث نابودی نعمتها و عذاب الهی میشود.
• انسان باید در همه کارهای خود به خدا توکل کند و بگوید «ان شاء الله»، زیرا اراده انسان بدون خواست خدا هیچ اثری ندارد.
• این آیه هشداری است برای همه ما که اگر نعمتهای الهی را ناسپاسی کنیم و از آن در راه رضای خدا استفاده نکنیم، ممکن است آن نعمتها از ما گرفته شود.
• داستان صاحبان باغ نشان میدهد که خداوند از ظلم و بخل بندگان غافل نیست و در نهایت عدل خود را جاری میسازد.