Qalam surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• Balovnaahum: Biz ularni sinovdan o'tkazdik, imtihon qildik.
• As-haabul jannah: Bog' egalari (bir bog'ning xo'jayinlari).
• Yasrimunnahaa: Albatta, uning mevasini uzamiz, terib olamiz.
• Musbihiyn: Ertalab, tong otishi bilan, barvaqt.

Tafsir:

Biz Makka ahli (Quraysh mushriklari)ni ocharchilik va qahatchilik bilan sinovdan o'tkazdik, xuddi bog' egalarini sinaganimiz kabi. O'sha bog' egalari o'z bog'larining mevasini erta tongda, kishilar uyg'onmasdan oldin uzib olishga qasamyod qilgan edilar. Ular bu ishni shunday sir tutishni niyat qilganlarki, hech bir miskin va muhtoj odam bog'dan biror narsa ololmasin. Ular bu qasamyodlarida "in shaa Alloh" demagan edilar, ya'ni Allohning xohishiga bog'lamagan edilar. Ular o'z kuchlariga va rejalariga to'liq ishonib, Allohning irodasini hisobga olmagan edilar. Bu bilan ular o'zlarida mavjud bo'lgan baxillik va xasislikni ochiq namoyon qildilar, chunki ular Alloh ularga ato etgan ne'matdan faqat o'zlari foydalanishni, kambag'allarga esa hech narsa bermaslikni xohladilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan biz quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Alloh taolo bandalarini turli sinovlar bilan imtihon qiladi — ba'zan boylik bilan, ba'zan qashshoqlik bilan, ba'zan ne'mat bilan, ba'zan musibat bilan. Bu sinovlar orqali U kimning shukr qilishini va kimning noshukurlik qilishini biladi.
2. Mol-mulk va ne'matlar Allohning in'omi bo'lib, ularda kambag'allar va muhtojlarning haqqi bor. Bu haqni bermaslik — katta gunohdir va Allohning g'azabiga sabab bo'ladi.
3. Inson o'z rejalarini tuzar ekan, albatta "in shaa Alloh" deb Allohning irodasiga bog'lashi lozim. Chunki insonning irodasi Allohning irodasisiz hech narsa qila olmaydi.
4. Xasislik va baxillik — insonni halokatga olib boradigan yomon xulqdir. Alloh taolo bunday kishilarning rejalarini barbod qiladi va ularni o'z hiylalari bilan jazolaydi.
5. Qur'on oyatlarida keltirilgan o'tmishdagi qissalar — biz uchun ibrat va saboqdir. Ular orqali biz yaxshi amallarni qilishga, yomon amallardan esa qochishga o'rganamiz.