Haqqa surasi — Oyat 41

Kalimalarning ma'nolari:

• Qavl: so'z, gap.
• Qalilan: ozgina, kamdan-kam.
• Tu'minun: ishonasizlar, iymon keltirasizlar.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda Qur'onning shoir so'zi emasligini qat'iy ta'kidlamoqda. Muhammad sollallohu alayhi vasallamga vahiy orqali nozil qilingan bu Kitob she'r emas, balki Ollohning kalomidir. Chunki she'r o'ziga xos vazn va qofiyaga ega bo'lgan so'z san'atidir, Qur'on esa bunday uslubdan mutlaqo xoli bo'lib, u o'zining ulug'vorligi, ma'nolarining teranligi va ta'sirining kuchliligi bilan ajralib turadi.

Makkai mushriklari Payg'ambar alayhissalomni shoir deb atab, Qur'onni she'r deya da'vo qilishar edi. Alloh bu da'voni rad etib, ularning bu so'zlari noto'g'ri ekanini bayon qiladi. Agar ular haqiqatan ham Qur'onning she'r ekaniga ishongan bo'lsalar, nega unga o'xshash biror narsani keltira olmadilar? Zero, arablar she'r va balog'atda eng ilg'or xalq edi.

Keyingi jumlah "qalilan ma tu'minun" — ularning iymonlari juda oz ekanini bildiradi. Ya'ni, ular haqiqatni tan olish o'rniga, har safar yangi bahona topib, Qur'onga nisbatan turli yolg'on da'volarni ilgari surardilar. Ba'zan "sehrgar", ba'zan "shoir", ba'zan "kohin" deyishardi. Bu ularning iymondan yiroq ekanliklarini va haqiqatni qabul qilishdan bosh tortayotganliklarini ko'rsatadi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Qur'on Allohning kalomi ekaniga qat'iy ishonish har bir mo'minning burchidir. U hech qanday inson so'ziga o'xshamaydi va uni hech kim taqlid qila olmaydi.
2. Inson haqiqatni tan olish uchun xolis bo'lishi kerak. Mushriklar Qur'onning mo''jizaviyligini ko'ra turib, o'jarlik bilan inkor etdilar. Bu — iymon yo'lidagi eng katta to'siqdir.
3. Qur'onning har bir oyati, har bir surasi insoniyat uchun rahmat va hidoyat manbaidir. Unga iymon keltirgan kishi dunyo va oxirat saodatiga erishadi.
4. Payg'ambar alayhissalomning haqqoniyligi Qur'onning o'zi bilan isbotlangan. Uning she'r yoki sehr emas, balki Allohning kalomi ekani — eng buyuk dalildir.