Аль-Араф сүрөсү — Аят 100

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَوَلَمْ يَهْدِ – «ачык-айкын болбодубу?», «билинип калбадыбы?» деген мааниде. Бул жерде «هدى» сөзү «багыттоо, түшүндүрүү» эмес, «ачык болуу, белгилүү болуу» деген мааниде колдонулган.
• يَرِثُونَ الْأَرْضَ – «жерди мурастап алышат», башкача айтканда, мурунку элдер жок болгондон кийин алардын ордуна отурукташышат.
• أَصَبْنَاهُم بِذُنُوبِهِمْ – «аларды күнөөлөрү себептүү жазага тарттык», б.а. күнөөлөрүнүн айынан азапка дуушар кылдык.
• نَطْبَعُ – «мөөр басабыз», «бекитебиз». Бул жерде жүрөктүн бекитилип, акыйкатты кабыл албай калышын билдирет.
• فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ – «алар угушат» эмес, «алар (акыйкатты) угушат» деген мааниде – б.а. пайдалуу угуу, түшүнүү жана насаат алуу жок.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мурунку каапыр элдердин ордуна келип, алардын жерлерин мурастап алган кийинки муундарга кайрылып, аларга эскертүү берүүдө. Мурунку элдер күнөөлөрү себептүү жок кылынган. Эми алардын ордуна келгендер да ошол эле күнөөлөрдү кылып жатышса, Аллах аларды да ошондой жазага тарта алары ачык эмеспи? Аллах кааласа, аларды да күнөөлөрү үчүн азапка дуушар кылат. Бул Аллахтын өзгөрбөгөн мыйзамы – күнөө кылган элдерди жок кылуу.

Андан ары айтылат: Аллах алардын жүрөктөрүнө мөөр басып, бекитип коёт. Ошондо алар акыйкатты угуп, түшүнүп, насаат ала албай калышат. Бул алардын өздөрүнүн күнөөлөрүнө жана акыйкаттан баш тартууларына байланыштуу. Жүрөк бекитилгенде, ага эч кандай жакшылык кирбейт, эч кандай эскертүү таасир этпейт.

Демек, аятта мурункулардын акыбети кандай болсо, кийинкилер да ошондой болбошу үчүн эскертүү берилүүдө. Аллахтын жазасы адилеттүү жана анын себеби – адамдардын өз күнөөлөрү.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллах Таала мурунку элдерди күнөөлөрү үчүн жок кылганын билүү – биз үчүн чоң эскертүү. Тарыхтан сабак алуу – ыймандуу адамдын милдети.
• Күнөөдөн кайтаруу жана тообо кылуу – Аллахтын жазасынан кутулуунун жолу. Аллах кааласа, күнөөлөрүбүз себептүү бизди да жазалашы мүмкүн.
• Жүрөктүн бекитилип калышы – эң чоң коркунуч. Андыктан жүрөктү жумшак кармоо, Куранды көп окуу, насаат угуу жана аны менен амал кылуу зарыл.
• Аллахтын мыйзамы өзгөрбөйт: күнөө кылган коомдор жок болот. Бул – ааламдык тартип.
• Аят бизди ой жүгүртүүгө, акыйкатты угууга жана түшүнүүгө чакырат. Куранды окуп, анын насааттарынан үлгү алуу – бактылуулуктун жолу.
• Аллахтын адилеттиги жана ырайымы – эскертүү менен катар тообо эшиги да ачык экенин билдирет. Ким тообо кылса, Аллах кечирет.

Бул аят бизди Куранга кулак салууга, жүрөгүбүздү таза кармоого жана мурункулардын акыбетине окшоп калбоого чакырат. Ислам – эскертүү жана ырайым дини. Куранды окуп, анын маанисин түшүнүп, ага амал кылсак, дүйнө-акыретте бактылуу болобуз.