اعراف سۈرىسى — ئايەت 100

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• ﴿أَوَلَمْ يَهْدِ﴾: ئۇلارغا ئوچۇق بولمىدىمۇ، بىلىنمىدىمۇ؟
• ﴿يَرِثُونَ الْأَرْضَ﴾: زېمىنغا ۋارىس بولىدۇ، يەنى ئۇنىڭدا ئولتۇراقلىشىدۇ.
• ﴿مِن بَعْدِ أَهْلِهَا﴾: ئۇنىڭ ئاھلىسى ھالاك بولغاندىن كېيىن.
• ﴿أَصَبْنَاهُم﴾: ئۇلارنى جازالىدۇق، ھالاك قىلدۇق.
• ﴿نَطْبَعُ﴾: پېچەتلەيمىز، تامغا باسىمىز.
• ﴿فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ﴾: ئۇلار چۈشىنىش ۋە ئىبرەت ئېلىش ئاڭلىشىنى ئاڭلىيالمايدۇ.

1. ئايەت تەپسىرى:

ئى ئىنسانلار! ئۆتكەن ئۈممەتلەر گۇناھلىرى سەۋەبىدىن ھالاك قىلىنغاندىن كېيىن، ئۇلارنىڭ ئورنىغا كەلگەن كىشىلەرگە ئوچۇق ئەمەسمۇ؟ ئۇلار ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكىلەرنىڭ قىلغان گۇناھلىرى تۈپەيلىدىن ھالاك بولغانلىقىنى كۆرۈپ تۇرۇپ، يەنىلا ئۇلارنىڭ يولىنى داۋاملاشتۇرۇۋاتىدۇ. ئەگەر ئاللاھ خالىسا، ئۇلارنىمۇ گۇناھلىرى سەۋەبىدىن جازالاپ، ئۆتكەنلەرگە قىلغاندەك ھالاك قىلاتتى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قەلبلىرىنى پېچەتلەپ قويىدۇ، شۇڭا ئۇلار ھەقىقەتنى چۈشەنمەيدۇ، ۋەز-نەسىھەتنى ئاڭلىمايدۇ، ئىبرەت ئالمايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ھالاك بولۇشىدىكى ئەڭ چوڭ سەۋەب ئۇلارنىڭ گۇناھ-مەئسىيەتكە پاتقانلىقى ۋە ئىبرەت ئالمىغانلىقىدۇر. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا مۆھلەت بەرگەن بولسىمۇ، ئۇلار تەۋبە قىلمىغان، ئەكسىچە گۇناھلىرىدا داۋاملاشقان. شۇڭا ئاللاھ ئۇلارنىڭ قەلبلىرىنى پېچەتلەپ قويغان، ئۇلار ھەقىقەتنى ئاڭلىيالمايدىغان ۋە چۈشەنەلمەيدىغان بولۇپ قالغان.

ئى مۇئمىن قېرىنداشلار! بىز بۇ ئايەتتىن چوڭقۇر ئىبرەت ئېلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزگە قەلبىمىزنى ئاچقان، ھەقىقەتنى ئاڭلاش ۋە چۈشىنىش نېمىتىنى بەرگەن. بىز بۇ نېمەتنىڭ قەدرىنى بىلىپ، گۇناھلاردىن ساقلىنىشىمىز، تەۋبە قىلىشىمىز ۋە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىشىمىز لازىم. ئەگەر بىز گۇناھلاردا چىڭ تۇرساق، ئاللاھ بىزنىڭ قەلبىمىزنىمۇ پېچەتلەپ قويۇشى مۇمكىن، ئاندىن ھەقىقەتنى ئاڭلىيالمايدىغان، چۈشەنەلمەيدىغان بولۇپ قالىمىز.

ئاللاھ تائالا بىزنى ھىدايەت قىلغان، قەلبىمىزنى ئاچقان ۋە ھەقىقەتنى ئاڭلاش نېمىتىنى بەرگەن. بىز بۇ نېمەتلەرگە شۈكرى قىلىشىمىز، ئاللاھنىڭ رەھمىتىنى قەدىرلىشىمىز ۋە ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىدىن ئىبرەت ئالىدىغان، گۇناھلاردىن ساقلىنىدىغان ۋە تەۋبە قىلىدىغان سالىھ بەندىلىرىدىن قىلسۇن!