Аль-Араф сүрөсү — Аят 138

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَجَاوَزْنَا — өткөрдүк, кесип өттүк.
• الْبَحْرَ — деңиз (бул жерде Кызыл деңиз).
• يَعْكُفُونَ — туруп калышат, берилип сыйынышат, айланып жүрүшөт.
• أَصْنَام — буттар, өз колдору менен жасалган кудайлар.
• إِلَٰهًا — кудай, сыйынууга татыктуу нерсе.
• تَجْهَلُونَ — наадандык кыласыңар, билбейсиңер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала Муса пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы болсун) аркылуу Бани Исраилди (Исраил урпактарын) деңизден аман-эсен өткөрдү. Муса (а.с.) таягын деңизге урганда, деңиз ачылып, алар кургак жол менен өтүштү. Ушундан кийин алар жолдо бир элге туш болушту. Ал эл өздөрүнө жасалган бут-сөлөкөттөргө берилип, аларга сыйынып, айланып жүрүшкөн эле.

Муну көргөн Исраил урпактары Муса пайгамбарга: «Оо Муса! Алардын кудайлары болгон сыяктуу, бизге да кудай кылып бер, биз да сыйыналы» — деп суранышты. Бул сөздөр алардын жүрөгүндөгү наадандыкты жана Аллахты таануудагы кемчилигин ачык көрсөттү. Алар Аллахтын улуулугун, жалгыздыгын жана сыйынууга жалгыз Аллах гана татыктуу экенин түшүнбөй калышты.

Муса пайгамбар (а.с.) аларга кайтарып: «Силер чындыгында эч нерсени билбеген наадан коомсуңар. Сыйынууга жалгыз Аллах гана татыктуу, Ал жалгыз, шериги жок, кудуреттүү» — деп эскертти.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудурети чексиз: Аллах Өз пайгамбары аркылуу деңизди ачып, бүтүндөй бир элди куткарды. Бул Аллахтын күч-кубаттуулугун жана пенделерине болгон мээримин көрсөтөт. Аллахка таянган адам эч качан жалгыз калбайт.
• Тоухиддин (Аллахтын жалгыздыгынын) мааниси: Аят бизге сыйынуу жалгыз Аллахка гана арналышы керектигин үйрөтөт. Буттарга, сөлөкөттөргө же башка жаратылган нерселерге сыйынуу — чоң наадандык жана адашуу. Ислам — бул жүрөктү бардык нерседен тазалап, жалгыз Аллахка багыттоо дини.
• Тарыхтан сабак алуу: Исраил урпактары Аллахтын улуу кереметин көргөндөн кийин да тез эле адашып, бутпарастыкка умтулушту. Бул бизге ыйманды коргоо, илим үйрөнүү жана жүрөктү таза кармоо зарылдыгын эскертет. Ыйман — үзгүлтүксүз кам көрүүнү талап кылган нерсе.
• Исламдын ачык-айкындыгы: Муса пайгамбардын жообу абдан так жана түз болду: «Силер наадан коомсуңар». Ислам чындыкты жашырбайт, адамды туура жолго чакырат. Бул дин — акылга жана таза жаратылышка шайкеш келген дин.
• Кечирим жана оң жолго салуу: Муса (а.с.) аларды четке какпай, акырындык менен түшүндүрүп, туура жолго багыттады. Бул бизге да жакындарыбызды жана айланабыздагыларды жакшылыкка чакырууда сабырдуу болуу керектигин үйрөтөт.
• Аллахка болгон ыраазычылык: Бизди бутпарастыктан сактап, таза тоухид динине багыттаганы үчүн Аллахка чексиз шүгүр кылышыбыз керек. Ислам — бул чоң ныгмет, аны баалай билүү — бакыттын ачкычы.