سوره اعراف — آیه 138

معانی واژگان:

• جاوَزْنا: عبور دادیم، از دریا گذراندیم.
• یَعْکُفُونَ: با مداومت و پشتکار به عبادت میپردازند و ملازم آن هستند.
• أَصنام: بتها، مجسمههایی که به جای خدا پرستیده میشدند.
• إِلٰهًا: معبود، چیزی که شایسته پرستش باشد.

تفسیر آیه:

ما بنیاسرائیل را پس از شکافته شدن دریا به فرمان خدا، از آب عبور دادیم و آنان را از چنگال فرعونیان رهانیدیم. آنان در مسیر خود به قومی رسیدند که با devotion و پایداری تمام، به پرستش بتهایی که داشتند مشغول بودند و برای آنها نذورات و قربانیهایی تقدیم میکردند. وقتی بنیاسرائیل این صحنه را دیدند، تحت تأثیر ظاهر فریبنده این عبادت قرار گرفتند و به موسی گفتند: «ای موسی! برای ما نیز معبودی قرار بده که آن را بپرستیم و بزرگ بداریم، همانگونه که اینان معبودانی دارند و آنها را عبادت میکنند.» موسی در پاسخ آنان فرمود: «شما گروهی هستید که از روی نادانی و جهالت سخن میگویید؛ زیرا نمیدانید که عبادت تنها سزاوار خداوند یگانه و یکتاست و هیچ کس و هیچ چیز دیگری شایسته پرستش نیست. شما که معجزات بزرگ خدا را دیدهاید و نجات یافتهاید، چگونه درخواست بتپرستی میکنید؟ این نشانه جهل شما به عظمت خداوند و جایگاه والای اوست.»

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که انسان حتی پس از دیدن معجزات بزرگ الهی، ممکن است تحت تأثیر محیط فاسد و گمراهکننده قرار گیرد و از مسیر توحید منحرف شود؛ بنابراین باید همواره مراقب ایمان خود باشیم و از همنشینی با اهل باطل پرهیز کنیم.
• جهل به خداوند و صفات والای او، ریشه بسیاری از گمراهیها و شرکهاست؛ شناخت صحیح خداوند، انسان را از افتادن در دام بتپرستی و خرافات بازمیدارد.
• موسی علیهالسلام با مهربانی و حکمت، اما با قاطعیت، خطای قوم خود را گوشزد کرد و آنان را به توحید دعوت نمود؛ این الگویی است برای دعوتگران به دین که باید با صبر و علم، مردم را از انحرافات بازدارند.
• این آیه نشان میدهد که تقلید کورکورانه از دیگران، حتی در امور دینی، کاری ناپسند و ناشی از جهل است؛ مسلمان باید با بصیرت و آگاهی، دین خود را بر اساس عقل و وحی بنا کند، نه بر اساس تقلید از سنتهای غلط دیگران.