Сураи Аль-Араф — Оят 138

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• وَجَاوَزْنَا: гузаронидем, убур кардем.
• الْبَحْرَ: баҳр, дарё — ин ҷо баҳри Сурх (Баҳри Аҳмар) мурод аст.
• يَعْكُفُونَ: иқома мекунанд, сахт машғул мешаванд ва бар давомнокӣ истодаанд.
• أَصْنَام: бутҳо, санамҳо — ҷисмҳои сохтае, ки мардум ба ҷои Худо парастиш мекунанд.
• تَجْهَلُونَ: нодонӣ мекунед, намедонед.

1. Тафсири оят:

Худованди Мутаъол мефармояд, ки Мо банӣ Исроилро аз баҳр гузаронидем — он гоҳ ки Мӯсо (алайҳис-салом) бо асои худ ба об зад ва баҳр шикофта шуд ва роҳи хушкӣ пайдо гардид. Пас аз гузаштан аз баҳр, онҳо ба қавме расиданд, ки дар парастиши бутҳои худ истода буданд ва ба онҳо сахт дилбастагӣ доштанд. Ин бутҳо ба шакли гов сохта шуда буданд ва он қавм онҳоро ба ҷои Худо парастиш мекарданд.

Вақте банӣ Исроил ин манзараро диданд, ба Мӯсо (алайҳис-салом) гуфтанд: «Эй Мӯсо, барои мо низ худое (буте) бисоз, то мо онро парастиш кунем ва таъзим намоем, чунон ки ин қавмро худоёне ҳастанд, ки онҳоро мепарастанд». Ин суханони онҳо нишонаи ҷаҳолат ва нофаҳмии онҳо буд, зеро онҳо бузургии Худоро намедонистанд ва нафаҳмида буданд, ки ибодат танҳо барои Худованди ягонаи Қаҳҳор равост.

Мӯсо (алайҳис-салом) дар ҷавоб ба онҳо гуфт: «Шумо қавме ҳастед, ки нодонӣ мекунед. Шумо намедонед, ки чӣ чиз барои Худо лозим аст аз таъзим ва тавҳид, ва чӣ чиз ба Ӯ раво нест аз ширк ва ибодати ғайри Ӯ. Ибодат набояд ба ғайр аз Худои ягона сурат гирад».

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят бармеоянд ва мардумро ба Ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

• Ин оят нишон медиҳад, ки ҳатто қавме, ки мӯъҷизаҳои бузурги Худоро дида буданд — монанди шикофтани баҳр — боз метавонанд ба ҷаҳолат гирифтор шаванд. Ин ба мо таълим медиҳад, ки ҳамеша ба Худо паноҳ барем ва дониши худро дар бораи тавҳид афзун кунем.
• Ислом даъват мекунад ба тавҳид — ягонагии Худо — ва аз ширк ва парастиши бутҳо манъ мекунад. Ин оят моро огоҳ месозад, ки ҳеҷ чиз ва ҳеҷ кас сазовори ибодат нест, ҷуз Худованди ягона.
• Қуръон бо суханони Мӯсо (алайҳис-салом) ба мо меомӯзад, ки бо ҷаҳолат ва нодонӣ бояд бо илм ва фаҳмиш муқобила кунем ва ҳақиқатро бо далелҳои равшан баён намоем.
• Ин оят моро ба сӯи худшиносӣ ва худсозӣ ҳидоят мекунад: пеш аз он ки дигаронро насиҳат кунем, бояд худи мо аз ҷаҳолат пок шавем ва Худоро дуруст бишносем.
• Қуръони Карим ҳатто лаҳзаҳои заъфи қавмҳои пешинро ба мо нақл мекунад, то мо аз онҳо ибрат гирем ва роҳи ростро интихоб намоем. Ин нишонаи раҳмат ва ҳидояти Худо барои бандагонаш аст.