Аль-Араф сүрәсе — Аять 176

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ – дөньяга тартылды, аңа ияреп, аның ләззәтләренә күмелде.
• يَلْهَثْ – теле асылынып, сулыш ала алмыйча авыз ачып тын алу (этнең гадәте).
• تَحْمِلْ عَلَيْهِ – аны куасың, өркисең яки аңа ташланасың.

Аять тәфсире:

Әгәр Без теләсәк, ул кешене (Бәлгам Баурны) үзенә бирелгән аятьләр һәм гыйлем ярдәмендә югары дәрәҗәләргә күтәрер идек. Ләкин ул дөньяга тартылды, аның ләззәтләрен һәм шаһвәтләрен үзе өчен өстен күрде, нәфесенә иярде һәм Аллаһның әмерләренә каршы чыкты. Аның мисалы – эт мисалы кебек: син аны куып өркетсәң дә, аны тыныч калдырсаң да, ул һәр хәлдә дә теле асылынып, авыз ачып тын ала. Шулай ук Аллаһ аятьләреннән мәхрүм калган кеше дә – син аңа вәгазь белән өндәсәң дә, аны үз хәленә калдырсаң да, ул көферлектә һәм азгынлыкта дәвам итә. Бу мисал – Безнең аятьләребезне ялганга санаган кешеләрнең хәле. Ий Мухәммәд галәйһиссәләм! Син аларга үткәннәрнең хикәяләрен сөйлә, чөнки син аларны белдерүең – синең пәйгамбәрлегеңнең иң олы могҗизасы. Бәлки алар уйланырлар, гыйбрәт алырлар һәм сиңа иман китерерләр.

Гыйбрәтләр:

1. Гыйлем һәм аятьләр – кешене күтәрү яки төшерү өчен корал түгел; алардан файдалану кешенең ихтыярына һәм ихласына бәйле. Гыйлем белән дөньяны сайласаң, ул синең өчен хөҗҗәт була.
2. Дөньяга мәхәббәт һәм нәфескә иярү – кешене туры юлдан яздыручы иң зур сәбәпләр. Күңел дөньяга тартылса, ул хакыйкатьне күрми башлый.
3. Аллаһның аятьләрен ялганга санаучыларның хәле – этнең хәленә охшаш: аларга вәгазь итәсеңме, юкмы – алар үз хәлләрендә калалар. Бу – аларның йөрәкләре мөһерләнгәнлектән.
4. Пәйгамбәрләрнең хикәяләрен сөйләү – кешеләрне уйланырга һәм гыйбрәт алырга өнди. Коръән кисәкләре – уйланучылар өчен иң зур дәрес.