اعراف سۈرىسى — ئايەت 183

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «ئەملى»: مۆھلەت بېرىش، ۋاقىت ئۇزارتىش.
• «كەيد»: بۇ يەردە ئاللاھنىڭ ئۇلارنى تۇتقۇن قىلىشى، ئازابىنى كەلتۈرۈشى مەنىسىدە. ئەسلىدە «ھىيلە» دېگەن مەنىدە بولۇپ، بۇ يەردە ئاللاھنىڭ ئۇلارغا زاھىردا ياخشىلىق قىلىپ، باطىندا خارلىققا تاشلىشىنى كۆرسىتىدۇ.
• «مەتىن»: كۈچلۈك، مۇستەھكەم، ھېچقانداق كۈچ ۋە ھىيلە بىلەن قايتۇرۇلغىلى بولمايدىغان.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى ئىنكار قىلغان ۋە ئايەتلىرىنى يالغانغا چىقارغان كاپىرلارغا خىتاب قىلىپ: «ئۇلارغا مۆھلەت بېرىمەن، ئازابنى كېچىكتۈرىمەن» دەيدۇ. بۇ مۆھلەت بېرىش ئۇلارغا رەھىمدىلىك قىلغانلىق ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ گۇناھى ۋە تەكەببۇرى تېخىمۇ ئېشىپ، ئازابى تېخىمۇ كۆپەيتىلىشى ئۈچۈندۇر. ئۇلار ئۆزلىرىگە بېرىلگەن بۇ پۇرسەتنى «بىز جازالانمايمىز» دەپ خاتا چۈشىنىپ، كۇفرى ۋە تۇغيانىدا داۋاملىشىدۇ. ئاللاھنىڭ ئۇلارغا قارىتا قوللانغان بۇ «كەيدى» — يەنى ئۇلارنى تۇتقۇن قىلىش ۋە ئازابلاش ئۇسۇلى — ئىنتايىن كۈچلۈك ۋە مۇستەھكەمدۇر، ھېچقانداق كۈچ ياكى ھىيلە ئۇنى قايتۇرالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا زاھىردا نېمەت ۋە ياخشىلىق كۆرسىتىپ، ئەمەلىيەتتە ئۇلارنى خارلىق ۋە ھالاكەتكە تاشلايدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ئۆز قىلمىشىغا مۇناسىپ ئادىل جازادۇر.

ئى مۇئمىن قېرىنداشلار! ئاللاھنىڭ بۇ ئايەتتىكى ئەسكەرتىشىدىن ئىبرەت ئېلىڭلار. ئاللاھ كاپىرلارغا دۇنيادا مۆھلەت بېرىدۇ، لېكىن بۇ ئۇلارنىڭ قۇتۇلۇپ قالغانلىقى ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ گۇناھى تېخىمۇ ئېغىرلىشىشى ئۈچۈندۇر. ئاللاھنىڭ ئازابى كەلگەندە ھېچقانداق كۈچ ئۇنى توسالمايدۇ. شۇڭا، ھەر قانداق ئەھۋالدا ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى تەستىقلاپ، تەقۋالىق يولىدا مۇستەھكەم تۇرايلى. ئاللاھنىڭ مۆھلەت بېرىشى بىزنى ئازدۇرۇپ قويمىسۇن، بەلكى تەۋبە ۋە ياخشى ئەمەللەرگە ئىلھاملاندۇرسۇن. ئاللاھنىڭ كەيدى مەتىن — ئۇنىڭ تۇتقۇنى قاتتىق ۋە ئادىلدۇر. ئاللاھ بىزنى ئۆزىنىڭ رەھمىتى ۋە ھىدايىتى بىلەن سىرتىدا قالدۇرمىسۇن.