سوره اعراف — آيت 3

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• اتَّبِعُوا: تبعيت ڪريو، پيروي ڪريو، عمل ڪريو.
• مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم: اهو ڪلام جيڪو اوھان ڏانھن نازل ڪيو ويو آهي.
• مِّن رَّبِّكُمْ: اوھان جي پالڻھار کان.
• مِن دُونِهِ: الله کان سواءِ، الله کي ڇڏي.
• أَوْلِيَاءَ: دوست، سرپرست، اهڙا ماڻھو يا شيون جن جي چوڌاري گھمڻ ۽ جن جي چوڻ تي هلڻ.
• قَلِيلًا مَّا تَذَكَّرُونَ: اوھين تمام گھٽ نصيحت وٺو ٿا، تمام گھٽ ياد ڪريو ٿا.

2) آيت جي تفسير:

اي ماڻھو! الله تعاليٰ اوھان کي حڪم ڏئي ٿو ته ان ڪتاب جي پيروي ڪريو جيڪو اوھان جي پالڻھار طرفان اوھان ڏانھن نازل ڪيو ويو آهي، يعني قرآن مجيد ۽ نبي ڪريم ﷺ جي سنت. ان جي حڪمن تي عمل ڪريو، ان جي منع ڪيل شين کان پري رهو، ۽ ان جي تعليمات کي پنھنجي زندگيءَ جو حصو بڻايو. ۽ الله کي ڇڏي ٻين کي پنھنجو سرپرست ۽ دوست نه بڻايو، نه شيطانن کي، نه برن عالمن ۽ راهبن کي، نه پنھنجين خواهشن ۽ نفس جي خواھشن کي. اهي سڀ اوھان کي الله جي راهه کان ڀٽڪائيندا آهن. حقيقت ۾ اوھين تمام گھٽ نصيحت وٺندڙ آهيو ۽ تمام گھٽ غور ۽ فڪر ڪندڙ آهيو. جيڪڏھن اوھين سچي دل سان غور ڪريو ۽ نصيحت وٺو ته اوھين هرگز الله جي حڪم تي ٻين جي خواهشن کي ترجيح نه ڏيو، ۽ نه ئي پنھنجي رسول جي آندل تعليمات کي ڇڏي ٻين جي پٺيان لڳو. پر اوھان جي غفلت ۽ بي پرواهي ئي آهي جو اوھين حق کي ڇڏي ٻين ڏانھن مائل ٿيو ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن ۽ سنت ئي نجات جو رستو آهن: الله تعاليٰ اسان کي ٻڌائي ٿو ته اسان جي زندگيءَ جو واحد صحيح ۽ ڪامياب رستو اهو آهي جيڪو قرآن ۽ سنت ۾ بيان ٿيل آهي. ان کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آهي.
• غير الله جي پيرويءَ کان بچڻ جي تلقين: اسان کي اهڙن ماڻھن، گروهن يا خيالن جي پيرويءَ کان بچڻ گھرجي جيڪي الله جي شريعت کان ٻاهر اسان کي وٺي وڃڻ چاهين ٿا، ڇاڪاڻ ته اهي اسان جا سچا خيرخواه نٿا ٿي سگھن.
• غفلت ۽ بي پرواهي جو نقصان: آيت ۾ اسان کي خبردار ڪيو ويو آهي ته اسان گھٻ اهو ئي سبب آهي جو اسان نصيحت ۽ عبرت حاصل نٿا ڪريون. جيڪڏھن اسان الله جي آيتن تي غور ڪريون ۽ دل سان انھن کي سمجهون ته اسان جو رستو خود بخود صحيح ٿي ويندو.
• اسلام جي آساني ۽ سادگي: اسلام اسان کي ڪنھن اهڙي ڳالھ جو حڪم نٿو ڏئي جيڪا اسان جي طاقت کان ٻاهر هجي. اهو صرف اسان کي پنھنجي پالڻھار جي ٻڌڻ ۽ ان جي نازل ڪيل هدايت جي پيروي ڪرڻ جي دعوت ڏئي ٿو، جيڪا ئي اسان جي ڪاميابيءَ جي ضمانت آهي.
• ياد ڏياري ۽ نصيحت: هي آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته اسان کي گھڻو غور ۽ فڪر ڪرڻ گھرجي، پنھنجي رب جي نعمتن ۽ ان جي هدايتن تي، ته جيئن اسان جا دل ۽ دماغ روشن ٿين ۽ اسان حق جي راهه تي ثابت قدم رهون.