A'rof surasi — Oyat 49

Kalimalarning ma'nolari:

• Aqsam tum: qasam ichdingiz, ont ichdingiz.
• Yonaluhum: ularga yetishadi, ularni qamrab oladi.
• Rahmat: rahmat, marhamat, kechirim va jannatga kiritish.

Tafsir:

Alloh taolo o‘sha kufr keltirgan kishilarni tanbeh qilib, ularga aytadi: "Mana bu kambag‘al va zaif mo‘minlar haqida dunyoda qasam ichib: 'Alloh ularga rahmat qilmaydi, ularni jannatga kiritmaydi', deb aytgan edingiz-ku! Endi mana ular Allohning rahmati bilan jannatga kirdilar. Sizlar esa xo‘rlik va ziyon ichida qoldingiz."

So‘ngra Alloh taolo o‘sha mo‘min bandalariga, ya'ni a'rof (jannat bilan do‘zax o‘rtasidagi devor) egalariga murojaat qilib: "Jannatga kiringlar! Sizlar uchun kelajakda hech qanday qo‘rquv yo‘q, o‘tgan dunyoda qoldirgan narsalaringizga ham afsus-nadomat qilmaysizlar", deydi. Chunki ular Allohning roziligi va jannat ne'matlariga erishganlar, bu esa ularning barcha qayg‘u va tashvishlarini unuttirib yuborgan.

Ushbu xitob ularning qalblariga shodlik va xotirjamlik olib keladi, chunki ular endi abadiy saodatga erishganlar va hech qanday azob-uqubatdan xavf qilmaydilar.

Foydalar:

1. Allohning rahmati kengdir – Hech bir bandani kambag‘alligi yoki zaifligi tufayli xor qilmaslik kerak. Allohning huzurida eng aziz inson – eng taqvodoridir. Boylik va mansab emas, balki imon va amali solih insonni ulug‘laydi.
2. Kambag‘al mo‘minlarni haqorat qilish – kufr alomatidir – Bu oyatda kofirlarning kambag‘al mo‘minlarga nisbatan past nazar bilan qarashlari qoralangan. Musulmon kishi hech qachon boshqa musulmonni mol-dunyosi kamligi uchun xorlamasligi kerak.
3. Jannat – Allohning rahmati bilan kiradigan joy – Hech kim o‘z amali bilan jannatga kira olmaydi, balki Allohning rahmati va marhamati bilan kiradi. Shuning uchun har bir mo‘min doim Allohdan rahmat so‘rab, Unga tavakkal qilishi lozim.
4. Mo‘minlarning oxirati go‘zaldir – Dunyoda qanchalik qiyinchilik va mashaqqatlar bo‘lmasin, mo‘minlarning oxirati jannat va saodatdir. Ular uchun na qo‘rquv bor, na qayg‘u. Bu esa mo‘minlarga sabr va bardoshli bo‘lishni o‘rgatadi.
5. Qasamda ehtiyot bo‘lish – Kofirlar o‘zlarining noto‘g‘ri e'tiqodlari tufayli Allohning rahmati haqida yolg‘on qasam ichgan edilar. Musulmon kishi Alloh nomiga qasam ichishda juda ehtiyot bo‘lishi va faqat haq bo‘lgan narsalargagina qasam ichishi kerak.