A'rof surasi — Oyat 90

Kalimalarning ma'nolari:

• الْمَلَأُ — qavmning katta-kattalari, zodagonlari va yetakchilari.
• لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ — agar albatta ergashsangiz.
• لَّخَاسِرُونَ — albatta halok bo'luvchilar, ziyon qiluvchilar.

Tafsir:

Shuayb alayhissalomning qavmidan bo'lgan kufr keltirgan katta-kattalar, zodagonlar va yetakchilar o'z qavmlariga qarata ogohlantiruvchi va qo'rqituvchi tarzda dedilar: "Agar sizlar Shuaybga ergashsangiz va uning da'vatini qabul qilib, o'z dinlaringizni, ota-bobolaringizning dinini tark etsangiz, albatta, sizlar halok bo'luvchilardan bo'lasizlar va katta ziyon ko'rasizlar." Ular bu so'zlari bilan xalqni haq yo'ldan qaytarishni va Shuayb alayhissalomning da'vatini rad etishni istashdi. Ular o'zlarining nodonliklari va takabburligi tufayli haqiqatni ko'rmadilar va o'zlarini to'g'ri yo'lda, Shuayb alayhissalomni esa adashgan deb hisobladilar. Holbuki, asl ziyonkorlar o'zlari edilar, chunki ular iymon va hidoyat o'rniga kufr va zalolatni tanladilar.

Foydalar:

• Bu oyatdan o'rganamizki, har bir davrda haq da'vatchilarga qarshi katta-kattalar va zodagonlar to'siq bo'lib, xalqni qo'rqitishga urinadilar. Ammo haq yo'lidagilar ularning tahdidlaridan qo'rqmasliklari kerak.
• Kufr yetakchilarining ogohlantirishlari va qo'rqitishlari ularning ojizligidan dalolat beradi, chunki ular haqiqatga qarshi dalil keltira olmay, faqat qo'rqitish va tahdid qilish bilan cheklanadilar.
• Musulmon kishi haq yo'lda ekanini bilsa, hech kimning tahdidi va qo'rqitishi uni to'g'ri yo'ldan qaytara olmasligi kerak. Chunki haqiqiy ziyon — bu dunyo va oxiratda halok bo'lishdir, moddiy yo'qotishlar esa haq yo'lida bo'lsa, aslida foydadir.
• Bu oyatda mo'minlarga tasalli va sabr-o'rgatish bor: agar ular haq yo'lda bo'lsalar, dushmanlarning so'zlari va tahdidlari ularga zarar yetkaza olmaydi.