سوره معارج — آیه 37

معانی کلمات:

• عِزِین: جمع «عِزَة» به معنای گروهها و دستههای پراکنده؛ حلقهای جداگانه و جماعتهای متفرق.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه در ادامه بیان حال کافران لجوجی است که با حالت استهزا و انکار، اطراف پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) را گرفته بودند. خداوند متعال با لحنی توبیخآمیز و استفهامی میفرماید: چه چیز این کافران را بر آن داشت که با شتاب و سرعت به سوی تو روی آورند و گرد تو جمع شوند؟ آنان در حالی که گردنت را میکشیدند و چشمانشان به تو دوخته شده بود، از راست و چپ تو به صورت گروههای پراکنده و حلقههای متفرق گرد آمدند تا آیات الهی را بشنوند و به آنها طعنه بزنند و مسخره کنند. این تجمع آنان نه از روی ایمان و طلب هدایت بود، بلکه از سرِ عناد، تکبر و انکار حق بود. آنان به جای آنکه با دیده عبرت به تو بنگرند و سخن حق را بپذیرند، در مجالس خود به تمسخر و انکار پرداختند و از پذیرش دعوت تو سرباز زدند. سپس خداوند با بیانی رسا میفرماید: آیا هر یک از این کافران طمع دارد که او را در بهشت پرنعمت وارد کنند؟ هرگز چنین نیست! آنان هرگز به این آرزوی باطل نخواهند رسید، زیرا ما آنان را از نطفهای پست و آب بینمک آفریدیم، همانند سایر انسانها، اما آنان به جای شکر و ایمان، راه کفر و انکار را پیش گرفتند. پس چگونه سزاوار ورود به بهشت جاویدان خواهند بود؟

فواید و پیامهای آیه:

• رفتار کافران در برابر پیامبران، همواره آمیخته با استهزا، تکبر و انکار بوده است؛ اما پیامبران با استقامت و صبر، رسالت خود را به انجام رساندند و این سنت الهی است.
• تجمع و اجتماع برای شنیدن حق، اگر با نیت پاک و طلب هدایت باشد، مایه رحمت است؛ اما اگر از روی عناد و تمسخر باشد، هیچ ارزشی ندارد و انسان را به جایی نمیرساند.
• آرزوی ورود به بهشت بدون ایمان و عمل صالح، خیالی باطل و بیاساس است؛ نجات و سعادت تنها در سایه ایمان به خدا و پیروی از رسول او (ص) حاصل میشود.
• یادآوری اصل خلقت انسان از نطفهای پست، درس تواضع و فروتنی به انسان میدهد تا مغرور نشود و در برابر حق تسلیم گردد.