Нух сүрөсү — Аят 22

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَمَكَرُوا (ва-макару): «Алар айла-амал кылышты, куулук жасашты». Бул жерде «макр» — жашыруун амал менен алдоо, куулук кылуу дегенди билдирет.
• مَكْرًا (макран): «Айла-амалды, куулукту» — «макр» сөзүнүн масдары (этиш аты).
• كُبَّارًا (куббаран): «Эң чоң, эң оор, эң ашыкча». Бул «кабир» (чоң) сөзүнүн күчөтүлгөн түрү — башкача айтканда, өтө чоң, эң оор куулук дегенди туюндурат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Нух пайгамбардын (алайхи-с-салам) коому тууралуу баяндайт. Нух пайгамбар аларды көп жылдар бою жалгыз Аллахка сыйынууга чакырган, бирок алар анын чакырыгын четке кагып, каапырлыктарын уланта беришкен. Алардын жетекчилери, башчылары жөнөкөй элди, алсыз адамдарды Нух пайгамбарга каршы козутуп, ага каршы турууга үндөшкөн. Алар ар кандай жашыруун айла-амалдарды, куулуктарды колдонушуп, элди адаштырууга аракет кылышкан. Алардын бул куулугу эң чоң, эң оор куулук болгон — анткени алар Аллахтын пайгамбарын жалганга чыгарып, элди Аллахтан башка нерселерге сыйынууга чакырышкан. Алар өздөрүнүн башчыларына ээрчип, Аллахтын жолунан алыстап кетишкен. Алардын бул айла-амалы, бул куулугу аларды акыйкаттан ого бетер алыстатып, адашууга алып барган. Ошентип, алар Нух пайгамбарга каршы чоң куулук жасашты — бул алардын акыйкатты четке кагып, өздөрүнүн адашуусун улантуусу эле.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Акыйкатты четке кагуу адамды адашууга алып барат: Нух пайгамбардын коому акыйкатты четке кагып, куулукка барышкан. Бул бизге акыйкатты кабыл алуу канчалык маанилүү экенин көрсөтөт.
• Жетекчилердин жоопкерчилиги чоң: Коомдун башчылары, жетекчилери элди туура жолго баштоого милдеттүү. Алар элди адаштырса, алардын күнөөсү ого бетер оор болот.
• Аллах адилеттүү: Аллах адилеттүү, ал эч кимге зулумдук кылбайт. Нух пайгамбардын коому өздөрүнүн күнөөлөрү үчүн жазаланды.
• Пайгамбарларга каршы туруу адашуунун белгиси: Нух пайгамбарга каршы туруу, аны жалганга чыгаруу — бул акыйкаттан баш тартуунун, текебердиктин белгиси.
• Ислам — акыйкат дини: Ислам адамды акыйкатты кабыл алууга, жакшылыкка чакырат. Бул аят бизге Исламдын акыйкат экенин, ага каршы туруунун адашуу экенин эскертет.
• Куулук жана айла-амал жамандыкка алып барат: Адамдар куулук, айла-амал менен башкаларды адаштырбашы керек. Бул аят бизге акыйкатты айтуу, туура жолду көрсөтүү канчалык маанилүү экенин үйрөтөт.
• Аллахтын жардамы менен гана туура жол табылат: Нух пайгамбар Аллахтын жардамы менен элди чакырган. Биз да Аллахтан жардам сурап, туура жолду табууга аракет кылышыбыз керек.

Бул аят бизге акыйкатты кабыл алуу, жакшылыкка чакыруу, куулуктан алыс болуу жана Аллахтын жолунда бекем туруу керектигин үйрөтөт. Ислам — акыйкат дини, ал адамды жакшылыкка, туура жолго багыттайт.