Аль-Муддассир сүрөсү — Аят 15

1. Сөздөрдүн мааниси:

• ثُمَّ (сумма): "Андан кийин", "ошондон соң" деген мааниде — мурунку айтылган нерселерден кийинки кезекти билдирет.
• يَطْمَعُ (ятмаъу): "Үмүт кылат", "көксөйт", "каалайт" дегенди билдирет. Бул жерде ач көздүк менен дагы көбүрөөк нерсеге умтулуу маанисинде.
• أَنْ أَزِيدَ (ан азийда): "Мен (Аллах) көбөйтүшүмдү", "мен дагы кошушумду" деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Аллах Тааланын каапыр жана ыймансыз адамдардын ач көздүгүн, тойбос каалоосун ачык көрсөткөн сүрөттөмөсү. Аллах Таала алгачкы аяттарда ушул адамга (Валид ибн аль-Мугира сыяктуу) дүйнөлүк байлыкты, балдарын, оокат-тиричилигин кенен кылып бергенин айтып, эскертет. Ал адам жалгыз жаралган, эч нерсеси жок эле, кийин Аллах ага мол байлык, көп балдар, оңой жашоо берди. Бирок ал ушул нерселердин баарына карабастан, Аллахка каапырлык кылды, пайгамбарга каршы чыкты, Куранды жалганга чыгарды.

Мына ушундай абалда туруп, ал адам дагы эле "Аллах мага дагы көбөйтүп берет" деп үмүт кылат, ач көздүк кылат. Бул анын ыймансыздыгы менен кошо ач көздүгүн, тойбос каалоосун көрсөтөт. Ал Аллахка ыраазы болбой, бергенин азсынып, дагы көбүрөөк нерсеге умтулат. Бирок Аллах ага мындай деп жооп берет: "Жок! Мен ага дагы кошпойм, анткени ал Куранга жана Аллахтын далилдерине каршы чыкты, жалганга чыгарды." Аллах ага оор азапты, эч тыныгуусу жок кыйынчылыкты жүктөйт.

Бул аят аркылуу Аллах Таала адамдарга эскертет: дүйнөлүк байлык, балдар, оокат — баары Аллахтын бергени. Бирок адам Аллахка ыраазы болушу, шүгүр кылышы керек. Эгер ал каапырлык кылып, ач көздүк менен дагы көбүрөөк нерсе талап кылса, Аллах ага бербейт, тескерисинче, азапка дуушар кылат. Бул аят ошондой эле пайгамбарга (с.а.в.) сооронуч берет: душмандарынын ач көздүгү, каршылыгы Аллахтын алдында эч нерсе эмес, Аллах аларды өзү жоопко тартат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын бергенин баалоо: Аллах бизге берген ар бир нерсе — байлык, ден соолук, үй-бүлө, оокат — Улуу Аллахтын жакшылыгы. Биз ага шүгүр кылышыбыз керек, азсынбашыбыз керек.
• Ач көздүктөн сактануу: Ач көздүк, тойбос каалоо адамды Аллахтан алыстатат. Ыймандуу адам Аллах берген нерсеге ыраазы болот, дагы көбүрөөк нерсеге ач көздүк кылбайт.
• Ыймансыздыктын акыбети: Каапырлык, Куранды жалганга чыгаруу, Аллахтын далилдерине каршы чыгуу — оор азапка алып барат. Аллах адилеттүү, эч кимге зулумдук кылбайт, бирок каапырларга эскертүү берет.
• Аллахтын кудурети: Аллах кааласа берет, кааласа бербейт. Анын бергени да, бербегени да — хикмет менен. Биз Аллахтын чечимине ыраазы болушубуз керек.
• Исламга чакыруу: Бул аят бизге Исламдын негизги принциптерин эскертет: Аллахка ыйман келтирүү, Ага шүгүр кылуу, ач көздүктөн сактануу, Куранга ишенүү. Бул принциптер адамды бактылуу, тынч жашоого алып барат.