انفال سۈرىسى — ئايەت 17

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ: ئۇلارنى ئۆز كۈچ-قۇۋۋىتىڭلار بىلەن ئۆلتۈرمىدىڭلار.
• وَلَٰكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ: لېكىن ئۇلارنى ئاللاھ ئۆلتۈردى، يەنى ئاللاھ سىلەرگە ياردەم بېرىپ ئۇلارنى ھالاك قىلدى.
• وَمَا رَمَيْتَ: سەن (ئى پەيغەمبەر) ئاتقان ۋاقتىڭدا ئۆزۈڭ ئاتمىدىڭ.
• وَلَٰكِنَّ اللَّهَ رَمَىٰ: لېكىن ئاللاھ ئاتتى، يەنى ئاللاھ سېنىڭ ئاتقان توپىڭنى دۈشمەنلەرنىڭ كۆزلىرىگە يەتكۈزدى.
• وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا: ئاللاھ مۆمىنلەرگە ئۆز تەرىپىدىن گۈزەل بىر سىناق (يەنى ياخشى نېمەت) بېرىش ئۈچۈن شۇنداق قىلدى.
• إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ: ئاللاھ ھەقىقەتەن ئاڭلىغۇچىدۇر، بىلگۈچىدۇر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! بەدرى كۈنى سىلەر دۈشمەن مۇشرىكلارنى ئۆز كۈچ-قۇۋۋىتىڭلار ۋە قابىلىيىتىڭلار بىلەن ئۆلتۈرمىدىڭلار، چۈنكى سىلەر ئاز سانلىق ۋە ئاجىز ئىدىڭلار. لېكىن ئۇلارنى ئاللاھ تائالا ئۆز ياردىمى ۋە نۇسرىتى بىلەن ھالاك قىلدى. شۇنىڭدەك، ئى پەيغەمبەر! سەن ئۇرۇش مەيدانىدا بىر قىسىم توپا-چاڭ ئاتقان ۋاقتىڭدا، ئۇنى ئۆز كۈچۈڭ بىلەن دۈشمەنلەرنىڭ كۆزلىرىگە يەتكۈزەلمىدىڭ، بەلكى ئاللاھ تائالا ئۇنى دۈشمەنلەرنىڭ كۆزلىرىگە يەتكۈزۈپ، ئۇلارنى مەغلۇپ قىلدى. ئاللاھ تائالا بۇ غەلىبە ۋە ياردەم بىلەن مۆمىنلەرگە گۈزەل بىر نېمەت ۋە سىناق ئاتا قىلدى، يەنى ئۇلارنىڭ ئاز سانلىق ۋە ئاجىز تۇرۇقلۇق دۈشمەن ئۈستىدىن غەلىبە قىلىشى، شۇنداقلا ئۇرۇش ئۆلجىسى ۋە ئاخىرەتتە جەننەت قاتارلىق ئۇلۇغ مۇكاپاتلارغا ئېرىشىشى ئۈچۈن ئىدى. ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ دۇئالىرىڭلارنى ۋە سۆزلىرىڭلارنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، نىيەتلىرىڭلارنى ۋە ئەمەللىرىڭلارنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.

3) دەۋەت ۋە ئىبرەت:

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەر قانداق غەلىبە ۋە مۇۋەپپەقىيەت پەقەت ئاللاھ تائالانىڭ ياردىمى ۋە نۇسرىتى بىلەنلا بولىدۇ. ئىنسان ئۆز كۈچىگە، ئەقلىگە ياكى سان-سىفىتىغا ئىشىنىپ قالماستىن، ھەمىشە ئاللاھ تائالاغا تەۋەككۈل قىلىشى ۋە ئۇنىڭدىن ياردەم تىلىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا مۆمىنلەرنى ھەر خىل سىناقلار ئارقىلىق سىناپ، ئۇلارنىڭ ئىمانىنى ۋە سادىقلىقىنى ئاشكارىلايدۇ ھەمدە ئۇلارغا گۈزەل نېمەتلەرنى ئاتا قىلىدۇ. شۇڭا، بىز ھەر ۋاقىت ئاللاھ تائالاغا شۈكۈر قىلىشىمىز، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشىمىز ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننەتلىرىگە ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. بۇ ئايەت يەنە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ تائالا بىزنىڭ ھەر بىر سۆزىمىزنى ۋە ھەر بىر ئەمەلىمىزنى بىلىپ تۇرىدۇ، شۇڭا بىز ھەمىشە ياخشى ئەمەللەرنى قىلىشقا ۋە ياخشى سۆزلەرنى سۆزلەشكە تىرىشىشىمىز كېرەك.