Abasa surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• Kallā: Yo'q, unday emas! (Qaytarish, ta'kidlash ma'nosida)
• Innahā: Albatta, u (ya'ni bu sura yoki bu oyatlar)
• Tazkirah: Eslatma, nasihat, pand-nasihat

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi vasallam)ga murojaat qilib, ularni bir ishdan qaytarmoqda. "Kallā" — yo'q, bunday qilma! Bu so'z avvalgi oyatlarda zikr qilingan holatga ishora qiladi. Ya'ni, Allohning elchisi (sollallohu alayhi vasallam) imon keltirishga va hidoyat topishga astoydil harakat qilayotgan kishidan yuz o'girib, boshqa bir kishi bilan mashg'ul bo'lgan edilar. Alloh taolo bu ishni ma'qullamay, "Yo'q, bunday qilma!" deb qaytarmoqda.

So'ngra: "Albatta, u (ya'ni bu sura yoki Qur'on oyatlari) bir eslatmadir", deyilmoqda. Ya'ni, bu Qur'on oyatlari — butun insoniyat uchun pand-nasihat, eslatma va ibratdir. U har kimning qalbiga ta'sir qilishi, uni to'g'ri yo'lga boshlashi uchun nozil qilingan. Bu eslatma faqat bir kishiga emas, balki barcha odamlarga — kimki eslamoqchi bo'lsa, kimki nasihat olmoqchi bo'lsa, o'sha kishi uchundir.

Bu oyatda Alloh taolo Qur'onning asosiy vazifasi — insonlarni eslatish, ularni g'aftat uyqusidan uyg'otish ekanini ta'kidlamoqda. Qur'on — bu hayot yo'lini ko'rsatuvchi nur, zulmatlarni yorituvchi mash'aldir.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Har bir inson hidoyatga loyiqdir — Alloh taolo Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi vasallam) bir odamdan yuz o'girishni ma'qullamadi. Demak, biz ham hech qachon biron kishini hidoyatdan mahrum deb hisoblamasligimiz, har kimga yaxshi muomala qilishimiz kerak.
2. Qur'on — umumbashariy eslatma — Qur'on bir qavm yoki bir davr uchun emas, balki butun insoniyat uchun nozil qilingan. U har zamonda, har makonda yashovchi odamlar uchun pand-nasihatdir.
3. Eslatmani qabul qilish ixtiyori har kimning o'zida — Alloh taolo "kim eslamoqchi bo'lsa" deb shart qo'ydi. Demak, hidoyatni qabul qilish yoki rad etish insonning o'z ixtiyoridadir. Alloh hech kimni majburlab hidoyatga keltirmaydi, balki yo'lni ko'rsatadi.
4. Nasihatga ochiq bo'lish — Har bir musulmon Qur'on oyatlarini o'qiganda, undan saboq olishga, o'z hayotini unga moslashtirishga harakat qilishi kerak. Qur'on har bir o'qilganida yangi ma'nolar kashf etadigan ilohiy kitobdir.
5. Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi vasallam) insoniy fazilatlari — Bu oyat Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi vasallam) ham inson ekanliklarini, ularning ham ayrim hollarda xatoga yo'l qo'yishlari mumkinligini, lekin Alloh ularni darhol to'g'rilab, tarbiyalab turishini ko'rsatadi. Bu esa Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi vasallam) maqomini yanada yuksaltiradi.