Abasa surasi — Oyat 12

Kalima ma'nolari:

• "Shа": xohlagan, iroda qilgan.
• "Zakara": esladi, eslatma oldi, pand-nasihat oldi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Qur'onning insonlar uchun qanchalik buyuk mo''jiza va pand-nasihat ekanini bayon qilmoqda. "Bas, kim xohlasa, uni eslaydi" – ya'ni kimda kim Allohning kalomini o'qib, undan saboq olishni, o'z hayotini unga moslashtirishni xohlasa, unga eshik ochiqdir. Qur'on har kim uchun ochiq kitobdir; undan har kim o'z qobiliyati va niyatiga qarab foyda oladi. Bu oyatda Alloh taolo bandalariga ixtiyor berganini, ularni majburlash yo'qligini, lekin to'g'ri yo'lni tanlash ularning o'z qo'lida ekanini bildirmoqda. Kimki hidoyatni xohlasa, Qur'on unga yetarli yo'l ko'rsatuvchidir. Kimki undan yuz o'girsa, o'ziga zulm qilgan bo'ladi. Bu yerda "zikr" so'zi faqat til bilan eslashni emas, balki qalb bilan tushunish, aql bilan fikr qilish va amal bilan tasdiqlashni ham o'z ichiga oladi.

Foydalar:

• Ushbu oyat musulmonlarga Qur'on har bir inson uchun ochiq dastur ekanini, undan har kim o'z holatiga qarab bahra olishi mumkinligini o'rgatadi.
• Alloh taolo bandalarini majburlamaydi, balki ularga ixtiyor beradi – bu Islomning inson hurmatiga bo'lgan e'tiborini ko'rsatadi.
• Qur'on bilan muloqot qilish, uni o'qish va tafakkur qilish – har bir mo'min uchun eng yaxshi amallardan biri ekanini uqtiradi.
• Bu oyat insonni Qur'onga murojaat qilishga undaydi, chunki unda dunyo va oxirat saodati uchun zarur bo'lgan barcha narsa mavjud.
• Kimki Qur'ondan pand-nasihat olsa, u haqiqiy muvaffaqiyatga erishadi; kimki undan yuz o'girsa, ziyon qiladi – bu har bir insonni o'z tanlovi uchun mas'ul ekanini eslatadi.