Mutaffifin surəsi — Ayə 18

1) Bəzi sözlərin izahı:

• كَلَّا (Kəlla): “Xeyr, belə deyil!” mənasında olub, əvvəlki ayələrdə kafirlərin iddialarını rədd etmək və diqqəti çəkmək üçün gələn kəlmədir.
• كِتَابَ الْأَبْرَارِ (Kitabəl-əbrar): “Yaxşıların, saleh bəndələrin kitabı/əməl dəftəri.” Buradakı “əbrar” sözü “birr” kökündəndir və “itaət edən, yaxşılıq edən, günahlardan çəkinən möminlər” deməkdir.
• عِلِّيِّينَ (İlliyyin): “Ən yüksək mərtəbələr, uca yerlər.” Bu, saleh bəndələrin əməllərinin qeyd olunduğu uca məqamın adıdır.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-təala buyurur ki, günahkarların əməl dəftərinin hansı aşağı məqamda olduğunu bildirdikdən sonra, indi isə yaxşı və saleh bəndələrin kitabının necə şərəfli bir yerdə olduğunu xəbər verir. Belə ki, “Xeyr, elə deyil! Həqiqətən, yaxşıların kitabı İlliyyindədir.” Yəni yaxşı əməl sahiblərinin əməlləri, adları və qeydləri ən uca, ən şərəfli məqamda — Allahın yanında yüksək dərəcələrdə saxlanılır. Bu, onların Allah dərgahında böyük dəyərə sahib olduqlarını və əməllərinin heç vaxt itməyəcəyini göstərir.

Bu ayə həm də ürəklərə ümid və həvəs aşılayır: kim Allahın buyurduğu yolla getsə, yaxşılıq edib pisliklərdən çəkinsə, onun əməli sadəcə yerdə qalmır, əksinə, ən uca məqamda qeyd olunur. Bu isə o deməkdir ki, sənin etdiyin kiçik bir yaxşılıq belə Allah yanında dəyərsiz deyil; əksinə, o, sənin üçün əbədi səadətə aparan bir sərmayədir.

3) Nəsihət və təşviq:

Ey insan! Bil ki, bu dünya keçicidir, amma yaxşı əməllər qalıcıdır. Sənin gizli-aşkar etdiyin hər yaxşılıq, hər namaz, hər sədəqə, hər təvazökarlıq və hər gözəl söz “İlliyyin”də — ən uca məqamda qeyd olunur. Elə isə gəl, bu şərəfli yola qoşulaq; yaxşıların sırasına daxil olaq. Unutma ki, Allah heç bir yaxşılığı zay etməz. Sən də bu ayənin müjdəsindən pay götür: salehlərdən ol, əməlin İlliyyinə yazılsın!