سوره مطففین — آیه 18

معانی کلمات:

• الأبرار: جمع «بَرّ» به معنای نیکوکاران، پرهیزگاران و کسانی که طاعت خدا را پیشه کردهاند.
• عِلّیّین: نام مکانی بلندمرتبه در آسمانها، یا نام دفتر و کتابی است که اعمال نیکوکاران در آن ثبت میشود. برخی مفسران آن را بالاترین جایگاه در بهشت یا نزدیکی به عرش خدا دانستهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر سرنوشت بدکاران و کتاب اعمال آنان، برای بیان تفاوت آشکار میان دو گروه، میفرماید: «چنین نیست که شما گمان میکنید» — یعنی نه آنگونه که فاجران پنداشتهاند که حساب و جزایی در کار نیست. به یقین، نامه اعمال نیکوکاران و پرهیزگاران در جایگاهی والا و بلندمرتبه به نام «عِلّیّین» قرار دارد. این جایگاه، در آسمانهای بلند و نزدیک به عرش الهی است و مقرّبان درگاه خداوند بر آن اشراف و آگاهی دارند. این کتاب، نوشتهای است کامل و قطعی که نه چیزی به آن افزوده میشود و نه از آن کاسته میگردد و نشاندهنده مقام رفیع بندگان صالح در پیشگاه پروردگار است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه مژدهای برای نیکوکاران است که اعمالشان هرچند کوچک، در نزد خداوند ارزشمند و محفوظ است و در بلندترین درجات ثبت میشود.
• ایمان به ثبت اعمال، انسان را به مراقبت از رفتار خود واداشته و او را به انجام کارهای خیر ترغیب میکند.
• تفاوت آشکار میان سرنوشت نیکوکاران و بدکاران، نشاندهنده عدالت الهی و پاداش و کیفر دقیق اوست که هیچ عملی بدون پاسخ نمیماند.
• آگاهی از وجود جایگاه والا برای ابرار، امید را در دل مؤمنان زنده میکند و آنان را به استقامت در راه طاعت و تقوا تشویق مینماید.