Mutaffifin surasi — Oyat 18

Kalimalarning ma’nolari:

• الأَبْرَارِ: Allohga itoat qiluvchi, taqvodor bandalar.
• عِلِّيِّينَ: Yuqori darajalar, jannatdagi oliy martabalar (ba’zi ulamolar bu — yettinchi osmon ustidagi joy, deb aytganlar).

Tafsir:

Bu so‘zlar avvalgi oyatlarda keltirilgan fojirkorlarning (gunohkorlarning) kitobi haqidagi xabarga javob sifatida kelgan. Alloh taolo: "Yo‘q, sizlar o‘ylaganidek emas!" deb, gunohkorlarning taqdiri haqidagi noto‘g‘ri tasavvurni rad etadi. So‘ngra solih bandalarning — ya’ni Allohga itoat qiluvchi, taqvodor insonlarning amallari yozilgan kitob haqida xabar beradi: ularning kitobi, albatta, "Illiyyin"da — ya’ni eng yuqori darajalarda, jannatning oliy martabalarida saqlanadi. Bu joy shunchalik ulug‘ki, uning haqiqiy mohiyatini tasavvur qilish qiyin. Bu kitobda ularning yaxshi amallari to‘liq yozilgan bo‘lib, unga Allohning yaqin farishtalari guvoh bo‘ladilar va undan zavqlanadilar. Bu — mo‘minlarga katta bashorat va ularning qadr-qimmatini ko‘rsatuvchi belgidir.

Foydalar:

• Bu oyat mo‘minlarga katta umid va tasalli beradi: ularning har bir yaxshi amali, hatto kichik bo‘lsa ham, eng oliy darajada saqlanadi va hech qachon yo‘qolmaydi.
• Alloh taolo solih bandalarning qadrini ulug‘lab, ularni eng yuqori martabalar bilan siylashini bildiradi — bu mo‘minlarni yaxshilik qilishga va taqvoda barqaror bo‘lishga undaydi.
• Gunohkorlarning kitobi pastda, tuban joyda bo‘lsa, solihlarning kitobi yuqorida, oliy darajada ekani — har bir inson o‘z amali bilan qaysi darajaga loyiq ekanini ko‘rsatadi. Bu esa insonni o‘z amallarini yaxshilashga chorlaydi.