سوره مطففین — آیه 17

معانی کلمات:

• ثُمَّ: سپس، بعد از آن (برای ترتیب زمانی و بیان مراحل بعدی عذاب).
• یُقَالُ: گفته میشود (به صورت مجهول، یعنی فرشتگان عذاب یا خازنان جهنم این سخن را میگویند).
• هَٰذَا: این (اشاره به عذاب و جزایی که در آیه قبل ذکر شد).
• الَّذِی کُنتُم بِهِ تُکَذِّبُونَ: همان چیزی که شما آن را در دنیا دروغ میشمردید و انکار میکردید.

تفسیر آیه:

پس از آنکه کافران و تکذیبکنندگان وارد آتش جهنم شدند و گرمای سوزان آن را چشیدند، در آنجا با سرزنش و توبیخ به آنان گفته میشود: «این عذابی که اکنون گرفتار آن شدهاید، همان چیزی است که در دنیا هنگام شنیدن اخبار پیامبران و وعدههای الهی، آن را دروغ میپنداشتید و با استهزا و انکار، آن را تکذیب میکردید.» این سخن، نه برای تسلی آنان، بلکه برای افزایش حسرت و اندوهشان است؛ چرا که اکنون با چشم خود حقیقت را میبینند و میفهمند که تمام آنچه را که انکار میکردند، عین واقعیت بوده است. در حقیقت، این جمله، اعترافگیری از آنان در برابر عذاب است تا حجت بر آنان تمام شود و بدانند که سزاوار این عذاباند، زیرا با علم و آگاهی، حق را رد کرده بودند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به عاقبت تکذیب: این آیه به انسانها هشدار میدهد که انکار حقایق الهی و مسخره کردن وعدههای خداوند، پایانی جز پشیمانی و عذاب ندارد. پس عاقلانه آن است که پیش از فرا رسیدن روز قیامت، به خود آییم و حق را بپذیریم.
2. عدالت الهی: بیان این جمله در قیامت نشان میدهد که خداوند هرگز کسی را بدون دلیل و حجت عذاب نمیکند؛ بلکه ابتدا حجت را بر بندگان تمام میکند و سپس با عدالت کامل، جزای اعمالشان را میدهد.
3. اهمیت باور به روز جزا: این آیه ایمان به روز قیامت و حسابرسی را در دل انسان زنده میکند و او را به آمادگی برای آن روز دعوت مینماید. کسی که به این روز ایمان داشته باشد، در گفتار و کردار خود دقت بیشتری میکند.
4. رحمت الهی برای مؤمنان: در مقابل این توبیخ و عذاب، مؤمنان از رحمت و لطف خداوند بهرهمند میشوند و این آیه به آنان اطمینان میدهد که ایمان و عمل صالحشان در آن روز، مایه نجات و سعادت آنان خواهد بود.