Ат-Тарик сүрәсе — Аять 5

Сүзләрнең мәгънәләре:

• فَلْيَنظُرِ — карасын, уйлап фикер йөртсен.
• الْإِنسَانُ — кеше (биредә терелтелүне инкяр итүче кеше күздә тотыла).
• مِمَّ — нәрсәдән, кайсы нәрсәдән.
• خُلِقَ — халык ителде, яратылды.

Аять тәфсире:

Әй, кеше! Син үзеңнең нәрсәдән яратылганыңа бер карап күзәт, уйлап фикер йөрт. Син бит бернинди дә кыенлыксыз, гади бер тамчы судан — ирнең арка сөягеннән һәм хатынның күкрәк сөяге арасыннан агып чыгучы бер тамчы мәнидән яратылдың. Әгәр дә син шушы гади су тамчысыннан яратылган булсаң, сине яңадан терелтү — Аллаһ өчен бер дә кыен түгел. Сине беренче тапкыр яратучы Аллаһ, әлбәттә, үлемнән соң сине яңадан терелтүгә дә кадир. Шуңа күрә, ий кеше, үзеңнең килеп чыгышың турында уйлап кара — син бик зәгыйфь һәм кечкенә бер тамчыдан яратылдың. Синең көчең дә, куәтең дә юк иде. Сине яратучы Раббың — Бөек, Һәрнәрсәгә кадир. Ул сине теләсә кайчан яңадан терелдерә ала. Әйә син шундый зәгыйфь итеп яратылган кеше буларак, үзеңне үзең ярата алганмын дип уйлыйсыңмы? Әлбәттә, юк! Сине һәм барлык нәрсәләрне яратучы — Аллаһы Тәгалә. Ул сине беренче мәртәбә яратучы булгач, сине яңадан терелтү дә Аның өчен бик җиңел эш.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Кеше үзенең килеп чыгышы турында уйлап, Аллаһның кодрәтенә инанырга тиеш. Кеше бик зәгыйфь бер тамчыдан яратылган, димәк, аның үзеннән-үзе барлыкка килүе мөмкин түгел.
• Аллаһы Тәгаләнең кодрәте чиксез зур: Ул кешене юктан бар итте, ә үлемнән соң терелтү — Аның өчен тагын да җиңелрәк.
• Кеше үзенең зәгыйфьлеген һәм Аллаһка булган мохтаҗлыгын аңларга тиеш. Бу аңлау кешене тәкәбберлектән һәм үзен башкалардан өстен куюдан саклый.
• Әйә кеше үзенең нәрсәдән яратылганын онытып, Аллаһның әмерләренә каршы килә аламы? Әгәр ул үзенең килеп чыгышын искә алса, Раббысына тәүбә итеп, Аңа гыйбадәт кылырга ашыгыр иде.
• Бу аять кешене үлемнән соң терелүгә ышануга өнди, чөнки беренче ярату икенче яратудан да кыенрак булган.