Toriq surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• Fal-yanzur: qarasin, o'ylab ko'rsin (e'tibor nazari bilan qarash).
• Al-inson: inson, ya'ni qayta tirilishni inkor etuvchi kishi.
• Mimma: nimadan, qaysi narsadan.
• Khuliqa: yaratilgan.

Tafsir:

Qayta tirilishni inkor etuvchi inson o'zi qanday narsadan yaratilganiga bir nazar tashlasin va chuqur o'ylab ko'rsin. U arzimas bir suvdan — tezda bachadonga oqib tushadigan maniydan yaratilgandir. Bu suyuqlik erkakning umurtqa pog'onasi (beli) bilan ayolning ko'krak qafasi (to'sh) orasidan chiqadi. Bas, insonni avval bora shu zaif va oddiy narsadan yaratgan Zot — uni o'limdan keyin qayta tiriltirishga ham qodirdir. Chunki qayta yaratish, dastlabki yaratishdan osonroqdir. Inson o'z yaratilishining ibtidosini o'ylab ko'rsa, Allohning qudrati unga ayon bo'ladi va o'zining ojizligini, Allohning esa har narsaga qodir ekanini anglab yetadi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonni o'z yaratilish tarixi haqida fikr yuritishga undaydi. Inson o'zining oddiy bir tomchidan yaratilganini anglaganida, kibru havoni tark etib, Yaratganga bo'lgan iymoni mustahkamlanadi.
• Bu oyat qayta tirilish haqidagi shubhalarni bartaraf etadi. Chunki birinchi marta yaratishga qodir bo'lgan Zot, albatta, qayta tiriltirishga ham qodirdir.
• Insonning asl kelib chiqishi arzimas suv ekanini bilish, unga kamtarlik va shukr tuyg'ularini o'rgatadi. Bu esa insonni gunohlardan saqlaydi va to'g'ri yo'lga boshlaydi.
• Ushbu oyat insonni o'z tanasidagi mo''jizalarni o'rganishga chorlaydi. Bu esa ilm-fanni rivojlantirishga va Allohning buyuk qudratini yanada chuqurroq anglashga xizmat qiladi.