Fajr surasi — Oyat 7

Kalimalarning ma'nolari:

• إِرَمَ – "Iram" – Od qavmining ajdodi yoki ularning yashagan shahri nomi.
• ذَاتِ الْعِمَادِ – "Ustunlar sohibi" – baland ustunlar ustiga qurilgan mustahkam va yuksak binolar egasi.

Tafsir:

Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga murojaat qilib: "Ey Rasulim! Robbingning Od qavmi – Iram qabilasiga qanday muomala qilganini ko'rmadingmi?" demoqda. Bu qavm o'zlarining ajdodi Iramga nisbat berilgan bo'lib, ular juda kuchli, qudratli va azamatli edilar. Ular yer yuzida o'zlariga o'xshagan kimsalar yaratilmagan darajada buyuk jussali, zo'r kuch-quvvatga ega bo'lganlar. Shuningdek, ular baland ustunlar (amudlar) ustiga qurilgan ulkan binolar, mustahkam qasrlar va obidalar barpo etganlar. Bu binolar shu qadar baland va ulug'vor ediki, ular osmonga ko'tarilgandek tuyulardi. Ammo ularning bu qudrati va boyligi ularni Allohning azobidan qutqara olmadi. Robbing ularni halok qildi, chunki ular kibr-u havo qilib, Allohning bandalariga zulm o'tkazgan edilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Insonning kuchi, qudrati, boyligi va obro'si qanchalik buyuk bo'lmasin, u Allohning irodasiga qarshi tura olmaydi. Alloh xohlasa, eng kuchli qavmni ham bir zumda halok qiladi.
• Bu dunyodagi ulug'vorlik, hashamat va imoratlar o'tkinchidir. Inson oxiratni eslab, Allohga itoat qilishi va Uning buyruqlariga bo'ysunishi lozim.
• Tarixdagi o'tgan qavmlarning qissalaridan ibrat olish, ularning boshiga tushgan musibatlardan saboq chiqarish mo'minning ishidir. Bu qissalar bizni kamtarlikka, Allohning azobidan qo'rqishga va Uning rahmatiga umid bog'lashga chorlaydi.
• Qavmning kuchi va imoratlari ularni Allohning azobidan saqlay olmadi. Demak, haqiqiy qudrat va himoya faqat Allohning o'zidadir. Unga suyangan kishi albatta najot topadi.