Tavba surasi — Oyat 106

Kalimalarning ma'nolari:

• آخَرُونَ — boshqalar, yana bir qancha kishilar.
• مُرْجَوْنَ — kechiktirilganlar, keyinga surilganlar (hukmi keyinga qoldirilganlar).
• لِأَمْرِ اللهِ — Allohning hukmi va irodasiga havola qilinganlar.
• إِمَّا — yo... yo... (ikki holatdan birini ifodalaydi).
• يُعَذِّبُهُمْ — ularni azoblaydi.
• يَتُوبُ عَلَيْهِمْ — ularning tavbasini qabul qiladi, ularga rahm qiladi.
• عَلِيمٌ حَكِيمٌ — hamma narsani biluvchi, hikmatli (har ishni o‘rinli qiluvchi).

Tafsir:

Ey mo‘minlar! Tabuk g‘azotidan (jangidan) ortda qolganlar orasida yana boshqa kishilar ham borki, ularning ishi Allohning hukmiga havola qilingan holda kechiktirilgan. Ular o‘z qilmishlariga pushaymon bo‘lib, tavba qilgan, ammo tavbalari hali qabul qilinganmi yoki yo‘qmi — buni Allohning O‘zi biladi. Alloh ular haqida xohlagan hukmini chiqaradi: yo ularni azoblaydi (agar tavbalari samimiy bo‘lmasa yoki Uning hikmati shuni taqozo qilsa), yo esa ularga rahm qilib, tavbalarini qabul qiladi va gunohlarini kechiradi. Bu kishilar: Murora ibn Rabi’, Ka’b ibn Molik va Hilol ibn Umayya edilar. Ular Tabuk g‘azotidan uzrsiz ortda qolgan, so‘ngra chin dildan tavba qilgan sahobalar edilar. Alloh ularning tavba qabul qilinishi haqidagi hukmni ellik kechagacha kechiktirdi. Alloh bandalarining holatini to‘liq biluvchidir — kim azobga loyiq, kim kechirim va rahmga loyiqligini mukammal biladi. U hikmatli zotdir — har bir ishni o‘z o‘rnida, adolat va hikmat bilan amalga oshiradi.

Foydalar (saboqlar):

1. Tavba eshigi har doim ochiq — gunoh qilgan kishi, hatto eng og‘ir xatoga yo‘l qo‘ygan bo‘lsa ham, Allohning rahmatidan umidini uzmasligi kerak. Alloh taolo tavba qiluvchilarni kechirishni xohlaydi.
2. Allohning hukmiga to‘liq taslim bo‘lish — bandaning ishi Allohga havola qilinganida, u sabr qilishi va Allohning hikmatiga ishonishi lozim. Alloh bandasi uchun eng yaxshisini biladi.
3. Samimiyat va pok niyat — tavba qilishda faqat til bilan emas, balki qalb bilan chin dildan pushaymon bo‘lish va gunohni tark etish muhimdir. Alloh qalblardagi niyatlarni biluvchidir.
4. Jamiyatda gunohkorlarga nisbatan rahm-shafqat — gunoh qilgan birodarlarimizni darhol hukm qilmaslik, ularga imkoniyat berish va ularning tavba qilishiga yordam berish islomiy odobdir.
5. Allohning ilm va hikmati — Alloh har bir ishni bilgan holda va hikmat bilan qiladi. Bizning cheklangan aqlimiz ba’zan Allohning hukmini tushunmasligi mumkin, lekin Uning har bir hukmida albatta manfaat va hikmat bor.