Ат-Тауба сүресі — Аят 109

1. Сөздердің мағынасы:

• أَسَّسَ — негізін қалады, іргетасын құрды.
• بُنْيَانَهُ — өзінің құрылысын (ғимаратын).
• تَقْوَى — тақуалық, Аллаһтан қорқып, сақтану.
• رِضْوَانٍ — Аллаһтың разылығы.
• شَفَا جُرُفٍ — жардың шеті, құлауға жақын тұрған жиек.
• هَارٍ — құлап бара жатқан, опырылып түсуге дайын.
• فَانْهَارَ بِهِ — онымен бірге құлады, опырылып түсті.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала екі түрлі адамның жағдайын салыстырып, олардың тең емес екенін анық баяндайды. Біріншісі — өз ісінің, яғни дінінің және құрылысының негізін Аллаһқа деген тақуалық пен Оның разылығын іздеуге құрған адам. Ол Аллаһтың әмірлерін орындап, тыйымдарынан сақтанып, жақсылық істерді көбейту арқылы өз іргетасын берік етеді. Мұндай адамның құрылысы мызғымайды, ол ешқашан құламайды, себебі оның негізі мықты әрі сенімді.

Ал екіншісі — мешітті мұсылмандарға зиян келтіру, күпірлікті күшейту және иман келтіргендердің арасын ашу мақсатында салған адам. Ол өз құрылысының іргетасын құлауға жақын тұрған жардың шетіне құрғандай. Мұндай жар судың әсерінен опырылып, кез келген сәтте құлауға дайын тұрады. Сол сияқты, бұл адамның ісі де тұрақсыз, ол ерте ме, кеш пе опырылып, иесін өзімен бірге тозақ отына құлатады. Яғни бұл дүниедегі бұзақылықпен салынған құрылыс ақыреттегі азапқа апарар жол болады.

Аллаһ Тағала залымдарды, яғни күпірлік пен екіжүзділік жолын таңдап, шектен шыққан қауымды тура жолға салмайды. Ол оларды өздерінің адасуында қалдырады, себебі олар өз еріктерімен жамандықты таңдады.

Бұл аяттың жалпы мағынасы: кім өз дінінің негізін иман деген берік іргетасқа құрса, ол игілікке жетеді; ал кім оны күпірлік пен екіжүзділік деген әлсіз негізге құрса, ол түбінде құлап, тозаққа барады. Екі топтың арасындағы айырмашылық жер мен көктей.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Барлық ісімізді, әсіресе діни істерімізді Аллаһқа деген тақуалық пен Оның разылығын көздеп бастауымыз керек. Себебі ниеттің тазалығы істің беріктігінің негізі.
• Іштей бұзақылық пен зиянды көздеген іс қаншалықты сырттай әдемі көрінсе де, оның соңы құлдырау мен азапқа апарады.
• Ислам діні адамды берік іргетасқа, яғни иман мен тақуалыққа шақырады. Бұл жол — ең сенімді әрі ең бақытты жол.
• Аллаһ залымдарды тура жолға салмайды, сондықтан әділетсіздік пен екіжүзділіктен аулақ болуымыз қажет.
• Бұл аят бізге дүниедегі әрбір ісіміздің ақыреттегі салдарын ойлап, тек Аллаһтың разылығы үшін әрекет етуге шақырады. Осылайша, біз екі дүниеде де құтқарылуға жетеміз.