Sure Tevbe — Ayet 17

Kelime Anlamları:

• Ya'murû: İmar etmek, bakımını yapmak, onarmak, doldurmak, şenlendirmek.
• Şâhidîne: Şahitlik ederek, ikrar ederek.
• Habitat: Boşa gitti, batıl oldu, yok oldu.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, müşriklerin Allah'ın mescitlerini imar etme iddialarını reddederek, bu işin onlara yakışmadığını ve asla kabul edilmeyeceğini beyan etmektedir. Zira iman ile küfür bir arada bulunamaz; bir kalpte iki zıt duygu barınamaz. Müşrikler, açıkça kendi ağızlarıyla küfürlerini ikrar ediyor, putlara tapıyor, Peygamber Efendimiz'i (s.a.v.) yalanlıyor ve Allah'a ortak koşuyorlardı. Böyle bir durumda onların mescitleri imar etmeleri, sadece dışarıdan bir bakım ve onarım işi olsa bile, manevi anlamda bir değer ifade etmez. Çünkü mescitlerin gerçek imarı, orada Allah'a kulluk etmek, O'nu zikretmek, ibadet etmek ve Müslümanların toplanmasına vesile olmakla olur. Küfür üzere yaşayan bir kimsenin bu tür bir hizmeti, kalbindeki inkâr sebebiyle Allah katında makbul değildir.

Bu âyetin iniş sebebi olarak rivayet edilir ki: Bedir savaşında esir düşen Hz. Abbas (r.a.), Müslümanlar tarafından kendisine bazı sitemlerde bulunulması üzerine şöyle demişti: "Bizim iyiliklerimizi saymayın! Biz Mescid-i Haram'ı imar ediyor, Kâbe'nin örtüsünü dikiyor, hacılara su veriyoruz." Bunun üzerine Allah Teâlâ bu âyeti indirerek, bu tür amellerin küfür ile bir arada bulunamayacağını, iman olmadan hiçbir amelin değer taşımayacağını bildirmiştir.

Âyetin devamında ise şu önemli gerçek vurgulanır: "İşte onların amelleri boşa gitmiştir." Yani yaptıkları iyilikler, hayırlar, hizmetler; imanları olmadığı için kabul şartını taşımadığından hepsi heba olmuştur. Tıpkı temiz bir elbise giyip üzerine pislik döküldüğünde elbisenin kirlenmesi gibi, küfür de bütün amelleri kirletir ve değersiz kılar. Sonunda ise onlar için ateşte ebedî kalış vardır. Bu, onların küfürlerinin doğal bir sonucudur.

Bu âyetten alacağımız büyük ders şudur: Amellerin Allah katında değerli olabilmesi için öncelikle sahih bir imana sahip olmak gerekir. İman olmadan yapılan hiçbir iş, ne kadar büyük ve görkemli olursa olsun, Allah katında makbul değildir. Bu sebeple her Müslüman, önce imanını tazelemeli, kalbini şirk ve küfürden arındırmalı, sonra amellerini ihlâs ile yapmalıdır. Allah Teâlâ'nın rahmeti geniştir; kim şirkten tövbe edip iman ederse, geçmiş amelleri affolunur ve yeni bir hayata başlar. Rabbimiz bizleri iman üzere sabit kılsın, amellerimizi ihlâs ile yapmayı nasip etsin.