سوره توبه — آیه 65

معانی کلمات:

• نَخُوضُ: به گفتوگو و سخن پرداختن، در کلام فرو رفتن.
• نَلْعَبُ: شوخی و مزاح کردن، بازی کردن.
• تَسْتَهْزِئُونَ: مسخره میکنید، ریشخند میزنید.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر از منافقان بپرسی که این سخنان ناروا و طعنههایی که دربارهی تو و مؤمنان گفتند چه بود، بهانه میآورند و میگویند: ما فقط داشتیم با هم گفتوگو میکردیم و شوخی میکردیم و قصد بدی نداشتیم. اما خداوند به تو پاسخ میدهد که به آنان بگو: آیا خدا و آیات او و فرستادهاش را مسخره میکردید؟! این سخن، توبیخ و سرزنشی است برای آنان که استهزای کسی را روا داشتند که هرگز شایستهی تمسخر نیست. این آیه در جریان غزوهی تبوک نازل شد، هنگامی که گروهی از منافقان در میان راه، پیامبر و یارانش را به باد تمسخر گرفتند و چون از آنان پرسیده شد، انکار کردند و آن را شوخی و بازیچه پنداشتند. اما خداوند پرده از نفاقشان برداشت و آنان را به شدت مورد عتاب قرار داد که آیا به خدا و کتاب او و رسولش ریشخند میزدید؟ این استهزا نشانهی ایمان نداشتن آنان بود، چرا که مؤمن هرگز به مقدسات خود توهین نمیکند.

فواید و پیامهای آیه:

• استهزای دین و مقدسات اسلامی، از بزرگترین گناهان است و حتی اگر به صورت شوخی و مزاح باشد، نشانهی نفاق و سستی ایمان است.
• مؤمن باید زبان خود را از هرگونه تمسخر و ریشخند نسبت به امور دینی حفظ کند و بداند که این عمل، ایمان او را به خطر میاندازد.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر توهین به مقدسات، نباید سکوت کرد؛ بلکه باید با منطق و استدلال، پاسخ محکمی داد و حق را روشن ساخت.
• خداوند از مؤمنان میخواهد که همواره ادب و احترام را نسبت به خدا، پیامبر و قرآن رعایت کنند و بدانند که این احترام، ریشه در تقوا و ایمان راستین دارد.