Tavba surasi — Oyat 80

Kalimalarning ma'nolari:

• استغفر لهم — ular uchun mag‘firat so‘ra.
• سبعين مرة — yetmish marta (arab tilida bu son ko‘plik va to‘liqlikni ifodalash uchun zarbulmasal sifatida ishlatiladi).
• الفاسقين — Allohning buyrug‘idan chiqib, gunohga botganlar, iymondan chetga chiqqanlar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Bu munofiqlar uchun mag‘firat so‘rang yoki so‘ramang, ularga baribir foyda yo‘q. Agar ular uchun yetmish marta ham mag‘firat so‘rasangiz, Alloh ularni hargiz mag‘firat qilmaydi. Chunki ularning gunohi shunchalik og‘irki, istig‘for bilan o‘chmaydi — ular Allohga va Uning Rasuliga kufr keltirdilar, iymonni ichida yashirib, tashqarida musulmon bo‘lib ko‘rinsalar ham, qalblari inkor bilan to‘lgan. Alloh taolo esa iymondan chiqib, fasiq bo‘lgan — ya’ni o‘z ixtiyori bilan to‘g‘ri yo‘ldan adashgan qavmni hidoyat qilmaydi. Bu yerda "yetmish" soni cheklovni emas, balki arablar tilida ko‘plik va to‘liqlikni ifodalash uchun ishlatiladigan odatiy iboradir; ya’ni mag‘firat so‘rash qanchalik ko‘p bo‘lmasin, ular uchun hech qanday foyda bermaydi.

Foydalar:

• Bu oyat musulmonlarga iymon va amalning birligini o‘rgatadi: faqat tashqi ko‘rinish emas, balki qalbning holati ham muhimdir. Munofiqlik — eng og‘ir gunohlardan biri bo‘lib, u kishini Allohning rahmatidan mahrum qiladi.
• Alloh taoloning hukmi mutlaq va Uning irodasi ustidir. Payg‘ambar alayhissalomning duolari ham Allohning irodasisiz ta’sir qilmaydi. Bu bizga Allohga to‘liq tavakkul qilishni va Uning hukmiga rozi bo‘lishni o‘rgatadi.
• Gunohdan qaytish va tavba qilish eshigi har doim ochiq, lekin kufr va munofiqlikda o‘lib qolish — eng katta ziyon. Shuning uchun har bir mo‘min qalbini poklashga, iymonini mustahkamlashga intilishi kerak.
• Bu oyatda mo‘minlarga ogohlantirish bor: Allohning yo‘lidan chiqib, fasiq bo‘lgan qavm hidoyatdan mahrum bo‘ladi. Demak, biz doimo to‘g‘ri yo‘lda qolish uchun Allohdan hidoyat so‘rashimiz va Uning amrlariga itoat qilishimiz lozim.