Alaq surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• علّم – o‘rgatdi, ta’lim berdi.
• الإنسان – inson (bu yerda umuman insoniyat nazarda tutilgan).
• ما لم يعلم – u bilmagan narsalarni.

Tafsir:

Alloh taolo insonni yaratgan Zotdir. U insonga bilmagan narsalarini o‘rgatdi. Bu o‘rganishning eng ulug‘ namunasi – qalam bilan yozishni o‘rgatishdir. Qalam orqali bilimlar yoziladi, saqlanadi va avloddan avlodga yetkaziladi. Inson o‘z tabiati bo‘yicha hech narsani bilmaydigan holda dunyoga keladi. Alloh unga eshitish, ko‘rish, aql kabi ne’matlar berib, turli ilm-u hunarlarni, kasb-hunarlarni, o‘z hayoti uchun kerakli bo‘lgan narsalarni o‘rgatdi. Shu bilan insonni jaholat zulmatidan ilm nuriga olib chiqdi. Bu oyatda Allohning insonga bo‘lgan ulkan marhamati va saxovati bayon qilinmoqda – U insonni bilimsiz holda tashlab qo‘ymadi, balki unga bilim olish yo‘llarini va vositalarini berdi.

Foydalar:

• Alloh taolo insonga ilm o‘rgatish orqali unga eng katta ne’matni ato etganini anglaymiz. Ilm – insonni yuksaltiradigan, unga dunyo va oxirat saodatini keltiradigan eng aziz boylikdir.
• Ushbu oyat ilm olishga undaydi va o‘qish-yozishning ahamiyatini ta’kidlaydi. Islom dini ilm-fanni qo‘llab-quvvatlaydi va har bir musulmonga bilim olishni buyuradi.
• Inson o‘z bilimsizligini tan olishi va doimo Allohdan ilm so‘rashi, o‘rganishga intilishi kerak. Bu oyat insonni kamtarlikka va ilmga chanqoqlikka chorlaydi.
• Allohning saxovati va karami cheksizdir – U insonga bilmagan narsalarini o‘rgatib, uni jaholatdan qutqaradi. Bu esa bandaning Rabbisiga shukr qilishiga va Unga bo‘lgan muhabbatini oshirishiga sabab bo‘ladi.